Aile mahkemesinden alınan kişisel ilişki kararı, çoğu ebeveyn için sürecin sonu sanılır; oysa asıl zorluk kararın fiilen uygulanması aşamasında başlar. TMK, HMK ve 4787 sayılı kanunun çizdiği çerçevede, icra edilebilirlik kararın metninde başlar: belirsiz yazılmış bir hüküm, uygulamada işlevini yitirir.
Hükmün Metni Uygulanabilir mi
Bir kişisel ilişki hükmünün uygulanabilmesi için şu unsurların tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılmış olması gerekir:
- Görüşmenin başlangıç ve bitiş gün ve saatleri
- Teslim ve iade yerinin açıkça belirlenmesi
- Yarıyıl ve yaz tatili ile dinî bayramlara ilişkin ayrı düzenleme
- Çocuğun yaşı ve okul düzeni ile uyum
- Taraflardan birinin şehir dışında olması hâlinde uygulanacak yöntem
Sadece hafta sonu ifadesiyle yetinen bir hüküm, hangi hafta sonu olduğu tartışmasını doğurur. Bu belirsizlik sonradan giderilemediğinde, karar fiilen uygulanamaz hâle gelir.
Talep Hangi Kapıya Yöneltilir
Kararın içeriğinin değiştirilmesi, yani sürenin, günün ya da yöntemin yeniden düzenlenmesi talebi aile mahkemesine aittir. Buna karşılık mevcut kararın yerine getirilmesine ilişkin işlemler, mevzuattaki değişiklikle icra dairelerinden alınarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerinin görev alanına bırakılmıştır. Bu ayrımın bilinmemesi, uygulamada en sık rastlanan yanlış merci hatasıdır; başvurunun doğru birime ulaşması beklenirken görüşme dönemleri kaçırılır.
İhlali Belgelendirmek
Kararın uygulanmadığı iddiası, tek bir beyanla değil, tekrar eden ve tarihlendirilmiş kayıtlarla anlatıldığında değerlendirilebilir hâle gelir. Bu nedenle her teslim gününe ilişkin olarak yazışmalar, ulaşım kayıtları ve varsa tutanaklar aynı klasörde tutulmalıdır. Görüşmenin gerçekleşmemesinin sebebi çocuğun sağlık durumu gibi haklı bir nedene dayanıyorsa, bunu gösteren belge de aynı dosyaya konulmalıdır.
Çocuğun Yararı Ölçütü
Bu dosyalarda tarafların karşılıklı kusur anlatımından çok, düzenlemenin çocuk üzerindeki etkisi değerlendirilir. Dilekçenin tonu buna göre kurulmalı; talep, karşı tarafı suçlamaktan ziyade uygulanabilir somut bir takvim önerisi biçiminde sunulmalıdır. Uygulamada kabul gören yaklaşım, önerilen düzenin çocuğun okul ve dinlenme düzeniyle uyumunu göstermektir.
Yol Haritası
- Mevcut ilam okunur; belirsiz kalan noktalar işaretlenir.
- Sorun uygulamadan mı yoksa hükmün metninden mi kaynaklanıyor, ayrılır.
- Uygulamaya ilişkin talep ilgili birime, içeriğe ilişkin talep mahkemeye yöneltilir.
- Her dönem için ihlal kayıtları düzenli biçimde tutulur.
- Tarafların anlaşma ihtimali varsa, uygulanabilir bir takvim üzerinde uzlaşma seçeneği değerlendirilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Çocuğun yaşı, tarafların yerleşim yeri ve mevcut hükmün metni sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce bir avukatla görüşülmesi tavsiye edilir.