Mal rejimi tasfiyesi, boşanmanın gölgesinde kalan ancak parasal sonucu çoğu zaman daha ağır olan bağımsız bir uyuşmazlıktır. Talebin hangi mahkemede, hangi sırayla ve hangi belgeyle ileri sürüldüğü, alacağın miktarından önce gelir.
Talep Hangi Mahkemeye Yöneltilir
Mal rejiminden kaynaklanan davalar aile mahkemesinin görev alanındadır. 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesi kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Talebin asliye hukukta genel hükümlere göre açılması ya da boşanma dosyasında ek bir dilekçeyle ileri sürülmeye çalışılması, çoğu zaman görev veya usul yönünden sonuçsuz kalır.
Boşanma Kesinleşmeden Tasfiye Yapılmaz
Tasfiye talebi boşanma davasıyla birlikte açılabilir; ancak mal rejimi boşanmanın kesinleşmesiyle sona ereceğinden hüküm kurulması için boşanmanın kesinleşmesi beklenir. Bu nedenle uygulamada ayrı dava açılıp boşanma dosyası bekletici mesele yapılır. Bu ayrım kavranmadığında dava erken reddedilmiş gibi algılanır ve gereksiz kanun yolu masrafı doğar.
Delil Toplama: Belge Zincirini Kurun
TMK'nın yasal mal rejimi, edinilmiş mallar üzerine kuruludur ve edinilmiş olma yönünde bir karine bulunur. Kişisel mal iddiasında bulunan taraf bunu ispatla yükümlüdür. Bu nedenle şu kayıtlar HMK usulüne uygun biçimde ve müzekkere talebiyle toplanmalıdır:
- Tapu kayıtları, akit tabloları ve satış bedeli bilgileri
- Banka hesap hareketleri, kredi ödeme planları, ekstreler
- SGK hizmet dökümü ve gelir kayıtları
- Miras, bağış veya evlilik öncesi edinime ilişkin belgeler
- Araç, şirket payı ve ortaklık kayıtları
Katılma Alacağı ile Değer Artış Payını Karıştırmayın
İki talebin hukuki dayanağı ve hesabı farklıdır. Katkı, katılma alacağı ve değer artış payı kalemleri dilekçede ayrı ayrı gösterilmezse, sonradan ıslah gerekebilir; ıslah imkânı ise sınırlıdır. Talep kalemlerinin tarih, taşınmaz ve kaynak bazında tablolaştırılması hem harç hesabını hem bilirkişi incelemesini doğrudan kolaylaştırır.
Sık Görülen Usul Hataları
- Tasfiye talebini nafaka veya tazminat kalemiyle aynı başlık altında yazmak
- Zamanaşımı savunmasının ileri sürülme anını kaçırmak
- Ön inceleme aşaması kapandıktan sonra yeni delil sunmaya çalışmak
- Değer tespitinde dava tarihi ile tasfiye anı arasındaki farkı gözetmemek
Her evliliğin mal varlığı geçmişi kendine özgüdür; edinim tarihleri ve ödeme kaynakları değiştiğinde hesap tamamen farklı sonuç verir. Bu nedenle dilekçe yazımından önce belgelerin bir hukukçu ile birlikte gözden geçirilmesini öneririz.