Velayet dosyalarında en çok karıştırılan konu, hangi talebin süreye bağlı olduğudur. Velayetin düzenlenmesi ve değiştirilmesi çocuğun üstün yararına göre her zaman istenebilirken, boşanma sebeplerinin bir kısmı TMK'da öngörülen hak düşürücü sürelere tabidir. Bu ayrım yapılmadığında, aslında dinlenebilecek bir talep süre geçtiği gerekçesiyle reddedilir.
Süresiz Talep ile Süreli Sebep Ayrımı
Velayetin değiştirilmesi istemi, koşulların değişmesine bağlı olarak sonradan da ileri sürülebilir; burada belirleyici olan takvim değil çocuğun yararındaki değişimdir. Buna karşılık zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış gibi özel boşanma sebeplerinde TMK, dava hakkının öğrenmeden itibaren altı ay ve her halde fiilin üzerinden beş yıl geçmekle düşeceğini düzenler. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı bulunmaz. Aynı dilekçede hem velayet hem boşanma talebi varsa, süreli sebep bakımından tarihlerin ayrıca gerekçelendirilmesi gerekir.
Görevli Mahkeme
Aile hukukundan doğan dava ve işler 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakar. Çocuğun korunmasına yönelik tedbirler bakımından ilgili mevzuattaki özel usuller de birlikte değerlendirilir.
Yetki Kuralı Talebe Göre Değişir
Boşanma ve ayrılık davalarında TMK, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesini yetkili kılar. Velayetin değiştirilmesi gibi bağımsız açılan davalarda ise çocuğun yerleşim yeri belirleyici olur. Fiilen ayrı yaşayan eşlerin farklı illerde bulunması halinde yetki itirazı en sık karşılaşılan usul engelidir.
Kararın Uygulanması Aşaması
Kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilmesi artık icra takibi mantığıyla değil, adli destek ve mağdur hizmetleri birimleri eliyle yürütülmektedir. Teslimin gerçekleşmediği hallerde tutulan tutanaklar, sonraki velayet değişikliği talebinde en güçlü delil kaynağını oluşturur. Bu nedenle her aksama anı tarihi ile birlikte kayıt altına alınmalıdır.
Dosyayı Güçlendiren Deliller
- Sosyal inceleme raporuna esas olacak yaşam koşullarının belgelenmesi
- Okul devam, başarı ve rehberlik kayıtları
- Sağlık raporları ve düzenli bakımın sürdüğünü gösteren kayıtlar
- Kişisel ilişki günlerine dair tutanaklar ve yazışmalar
- Ayırt etme gücüne sahip çocuğun dinlenmesi talebi
Aile dosyaları kişiye özgü koşullarla şekillenir ve buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Özellikle süreye bağlı bir boşanma sebebine dayanacaksanız, tarihleri kaybetmeden hukuki değerlendirme almanız isabetli olur.