Boşanma protokollerinde en çok tartışma yaratan bölüm, çoğu zaman mal paylaşımı değil velayet ve kişisel ilişki başlığıdır. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde aile mahkemesi protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir; çocuğun yararına aykırı gördüğü düzenlemeyi değiştirebilir ya da tarafları yeniden düzenlemeye davet edebilir. Bu nedenle protokol, baştan denetime dayanacak biçimde yazılmalıdır.
Protokolün Velayet Bölümünü Kurmak
Velayetin kimde olacağı tek başına yeterli değildir. Metinde eğitim tercihleri, sağlık kararlarında bilgilendirme, yurt dışına çıkış konusundaki irade ve okul değişikliği gibi başlıklar ayrı ayrı ele alınmalıdır. Bu konular protokolde boş bırakıldığında, boşanmadan aylar sonra yeni bir dava olarak geri döner.
Kişisel İlişki Takvimini Uygulanabilir Yazmak
- Gün, saat ve teslim yeri belirsiz bırakılmamalı; teslim ve iade saatleri ayrı yazılmalıdır.
- Yarıyıl tatili, yaz dönemi ve resmî tatiller için ayrı düzenleme yapılmalıdır.
- Çocuğun yaşı ilerledikçe uygulanamaz hale gelecek düzenlemelerden kaçınılmalıdır.
- Şehirlerarası mesafe varsa ulaşım sorumluluğu ve masraf açıkça belirtilmelidir.
Nafaka ve Mali Başlıkların Protokoldeki Yeri
İştirak nafakası çocuğun ihtiyacına, yoksulluk nafakası ise eşler arasındaki duruma ilişkindir; ikisi tek kalemde yazıldığında sonradan yapılacak artırım veya kaldırma talebi karmaşık hale gelir. Ödemenin hangi hesaba, ayın hangi gününde yapılacağı ve artış ölçütünün nasıl belirleneceği metinde açık olmalıdır. Belirsiz bırakılan artış hükümleri, icra aşamasında tartışma doğurur.
Anlaşmalı Sürecin Usul Riskleri
- Tarafların duruşmada bizzat hazır bulunması gereğinin göz ardı edilmesi
- Protokolde imzası bulunmayan bir hükmün duruşmada sözlü olarak eklenmeye çalışılması
- Çocuğun görüşünün alınması gereken hâllerde bu adımın atlanması
- Protokolün, mevcut bir koruma tedbiri kararıyla çelişen ifadeler içermesi
Protokol Sonrası Değişiklik İhtiyacı
Velayet ve kişisel ilişkiye dair hükümler, koşullar değiştiğinde yeniden düzenlenebilir; ancak bu, tek taraflı olarak uygulamayı değiştirme hakkı vermez. Fiilen farklı bir düzen kurulduğunda, bunun yazılı olarak kayıt altına alınması ileride doğacak ihlal iddialarını önler. Değişiklik talebinin dayanağı somut olgularla desteklenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğun yaşı, tarafların yerleşim yeri ve mevcut dosyaların durumu sonucu değiştirebileceğinden, protokol metninin somut duruma göre hazırlanması ve imzadan önce hukuki değerlendirmeden geçirilmesi önerilir.