Anlaşmalı boşanmada tarafların çoğu, protokolü imzaladıklarında mali ilişkilerinin tamamen sona erdiğini düşünür. Oysa mal rejiminin tasfiyesi ile boşanmanın kendisi ayrı hukuki başlıklardır ve protokolde açık düzenleme yoksa yıllar sonra yeni bir dava gündeme gelebilir. Bu rehber, TMK ve HMK ile aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun ekseninde tasfiye sırasını ve süre planını ele alır.
Hangi rejim uygulanacak?
Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2002 tarihi, mal rejimi hesabının kırılma noktasıdır. Bu tarihten önceki dönem ile sonraki dönem farklı esaslara tabidir ve tek bir malın değeri bile döneme göre farklı paylaşılabilir. Bu nedenle tasfiye hesabı, evlilik tarihi ile edinim tarihlerinin karşılaştırıldığı bir zaman çizelgesiyle başlar.
Protokol yazılmadan önce çıkarılacak envanter
- Taşınmazlar: tapu kayıtları, ediniminin tarihi ve ödeme kaynağı
- Araç, banka hesabı, yatırım hesabı ve şirket payları
- Kredi ve borçlar: kimin adına, hangi mal için kullanıldığı
- Kişisel mal savunmasına dayanak olabilecek miras ve bağış belgeleri
- Ziynet eşyasına ilişkin fotoğraf, fatura ve tanık bilgisi
Protokolde en sık atlanan üç cümle
- Mal rejiminin tasfiye edildiğine ve tarafların bu yönde birbirlerinden başkaca talepleri olmadığına ilişkin açık ifade.
- Katılma alacağı ve değer artış payı taleplerinden feragat edilip edilmediğinin ayrıca belirtilmesi.
- Devri kararlaştırılan taşınmaz için devir tarihinin, masrafın ve gecikme hâlinde uygulanacak sonucun yazılması.
Tasfiye alacağının zamanaşımı gözden kaçmasın
Mal rejiminden doğan alacak talepleri, boşanma kararının kesinleşmesine bağlı olarak işleyen süreye tabidir. Boşanma davası sürerken tasfiye talebinin ayrıca açılması ya da saklı tutulması, sonradan doğacak tartışmaları büyük ölçüde önler. Kesinleşme tarihinin takvime yazılmaması, uygulamada hak kaybının en yaygın sebeplerindendir.
Usule aykırı işlem doğuran davranışlar
Protokolde kararlaştırılan taşınmaz devrinin resmi şekilde yapılmaması, taraflar arasında yalnızca adi yazılı belge düzenlenmesi ve mahkeme kararında bu hususa yer verilmemesi, icra edilebilirlik sorunu yaratır. Benzer şekilde, çocukla kişisel ilişki ve nafaka düzenlemesi ile mal paylaşımının aynı cümlede birbirine bağlanması da ileride talep edilecek uyarlamaları güçleştirir. Her başlık kendi bölümünde, kendi şartlarıyla yazılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Evlilik süresi, edinim tarihleri ve malların niteliği tasfiye sonucunu belirleyici biçimde değiştirdiğinden, protokol imzalanmadan önce hesabın uzman desteğiyle kontrol edilmesi yerinde olur.