Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında kendiliğinden bir ortaklık doğar. TMK ve HMK hükümlerinin uygulandığı bu aşamada, paylaşımı isteme hakkı zamana bağlı olmasa da terekeye ilişkin bazı kararlar kısa süreler içinde alınmak zorundadır. Üç aylık süre bu takvimin en kritik halkasıdır ve kaçırıldığında sonuçları geri alınamaz.
Üç Aylık Sürenin Anlamı
Mirasın reddi, kanunda öngörülen üç aylık süre içinde yapılmalıdır. Süre, yasal mirasçılar bakımından ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten; atanmış mirasçılar bakımından ise tasarrufun bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Terekenin borca batık olup olmadığı bu süre içinde değerlendirilmediğinde, mirasçı borçlardan sorumlu hale gelebilir. Bu nedenle paylaşım planı yapmadan önce terekenin aktif ve pasifi çıkarılmalıdır.
Paylaşım Talebi Zamana Bağlı Değildir
Ortaklığın giderilmesi istemi kural olarak süreye tabi olmaksızın her zaman ileri sürülebilir. Ancak bu, beklemenin sakıncasız olduğu anlamına gelmez: zaman geçtikçe mirasçı sayısı artar, adresler değişir, taşınmazlar üzerinde işlem yapılır ve dosya ağırlaşır. Uygulamada gecikmenin bedeli hak kaybı değil, çoğu zaman ciddi bir maliyet ve süre artışıdır.
Elbirliği Mülkiyetinden Önce Yapılması Gerekenler
Tereke üzerindeki ortaklık elbirliği niteliğinde olduğundan, mirasçılardan birinin tek başına tasarrufta bulunması mümkün değildir. Bu nedenle önce mirasçılık belgesi alınmalı, ardından ortaklığın paylı mülkiyete çevrilmesi veya doğrudan paylaşım yolu seçilmelidir. Muris muvazaası veya tenkis gibi ayrı taleplerin bulunması halinde, bu davaların paylaşım dosyasıyla ilişkisi baştan kurgulanmalıdır.
Takvimi Bozan Tipik Hatalar
- Ret süresi işlerken terekeden mal alınması veya tasarrufta bulunulması
- Mirasçılık belgesindeki pay oranlarının kontrol edilmeden dava açılması
- Yurt dışındaki mirasçılar için tebligat süresinin hesaba katılmaması
- Banka, sigorta ve şirket paylarının tereke listesine hiç yazılmaması
- Vergi ve tapu harcı yükümlülüklerinin paylaşım planına dahil edilmemesi
Yapılacaklar Sırası
- Ölüm tarihi ve öğrenme tarihi ayrı ayrı kayıt altına alınır.
- Terekenin aktif ve pasifi belge dayanaklarıyla listelenir.
- Ret düşünülüyorsa üç aylık süre içinde başvuru yapılır.
- Mirasçılık belgesi alınır, pay oranları tapu ve nüfus kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Paylaşım için anlaşma ihtimali, dava seçeneğiyle birlikte değerlendirilir.
Anlatılanlar genel çerçeveyi gösterir. Terekenin yapısı ve mirasçıların durumu süreleri etkileyebileceğinden, özellikle ret süresi işlerken vakit kaybetmeden hukuki görüş alınması yerinde olur.