Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında kendiliğinden bir ortaklık doğar. Bu ortaklıkta kararlar kural olarak birlikte alınır ve tek bir mirasçının direnci tüm terekeyi kilitleyebilir. Aile içinde anlaşma arayışı doğaldır; ancak bu arayış sürerken işleyen bazı süreler vardır ve en kritiği mirasın reddi süresidir.
Elbirliği Ortaklığının Getirdiği Kilit
Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur. Bu rejimde bir taşınmazın satışı, kiraya verilmesi veya bir alacağın tahsili için kural olarak tüm mirasçıların iradesi gerekir. Uygulamada ilk yapılan iş, mirasçılık belgesinin alınması ve terekenin envanterinin çıkarılmasıdır. Envanter, hem anlaşma görüşmesinin hem dava dilekçesinin ortak zeminini kurar.
Üç Aylık Süre Neden Bu Kadar Kritik
Terekenin borca batık olma ihtimali varsa, mirasın reddi için kanunda öngörülen üç aylık süre işlemeye başlar. Bu süre yasal mirasçılar bakımından kural olarak ölümü öğrenme tarihinden, atanmış mirasçılarda ise tasarrufun bildirilmesinden itibaren hesaplanır. Aile içi görüşmeler uzarken bu süre sessizce tükenir ve süre geçtikten sonra terekeye ilişkin sorumluluk tablosu tamamen değişir. Bu nedenle borç araştırması, anlaşma görüşmelerinin sonuna değil en başına konulmalıdır.
Anlaşma Yolu: Taksim Sözleşmesi
- Mirasçılar terekeyi kendi aralarında paylaşabilir; ancak taksim sözleşmesinin geçerliliği için kanunun aradığı şekil şartına uyulması gerekir.
- Taşınmazların mülkiyetinin geçişi tapu işlemiyle tamamlanır; aile içi metin tek başına tescil sağlamaz.
- Bir mirasçı payını devrediyorsa, devrin niteliği ve bedeli açıkça yazılmalıdır.
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler tartışmalıysa, taksim metni bu talepleri kapatıyor mu ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava Yolu Devreye Girdiğinde
Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir. Bu davada mahkeme, taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğini inceler; bölünme mümkün değilse satış yoluyla paylaştırma yapılır. Terekede yalnız taşınmaz değil banka hesabı, araç, şirket payı ve alacaklar da bulunabilir. Her kalemin ayrı bir usulle paylaşılacağı unutulmamalıdır.
Görüşme Masasına Oturmadan Önce
- Mirasçılık belgesi alındı mı ve mirasçı sıfatları netleşti mi?
- Terekenin borç tablosu çıkarıldı mı, ret süresi hesaplandı mı?
- Muris muvazaası veya tenkis gibi ayrı bir talep gündemde mi?
- Anlaşma sağlanamazsa dava dilekçesi ve keşif talebi hazır mı?
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Terekenin yapısı, mirasçı sayısı ve borç durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, süreler işlemeye başlamışken bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız önerilir.