Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, mirasçıların saklı payını zedeleyebilir. Bu durumda gündeme gelen tenkis talebi ile terekedeki ortaklığın giderilmesi talebi, TMK ve HMK düzeninde farklı sürelere ve farklı ispat gereklerine tabidir. Bu rehber, iki başlığın sırasını ve süre disiplinini ele alıyor.
İki Ayrı Talep, İki Ayrı Takvim
Ortaklığın giderilmesi, terekedeki malların paylaştırılmasına yöneliktir ve kural olarak bir süreye bağlı değildir. Tenkis ise saklı payı zedeleyen tasarrufun oranını düşürmeyi amaçlar ve hak düşürücü sürelere tabidir. Bu ayrım yapılmadan açılan bir dava, en iyi ihtimalle uzar; çoğu zaman ise tenkis talebi süre yönünden değerlendirilemez hale gelir.
Tenkiste Süre Disiplini
Saklı pay sahibi mirasçılar, haklarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl içinde tenkis talebinde bulunabilir. Her hâlde vasiyetnameler bakımından açılma tarihinden, diğer tasarruflar bakımından ise mirasın açılmasından itibaren on yıllık süre işler. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; dolayısıyla ilk yapılacak iş, öğrenme anını belgeye bağlamaktır. Tapu kaydının alındığı tarih, banka bilgisi talebi ve mirasçılar arasındaki yazışmalar bu noktada belirleyici olur.
İzlenecek Sıra
- Mirasçılık belgesi temin edilir ve mirasçı çevresi kesinleştirilir.
- Tereke tespiti yapılarak taşınmaz, banka ve şirket kayıtları toplanır.
- Miras bırakanın sağlığındaki devirler tarih ve bedel yönünden listelenir.
- Gerekiyorsa elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi talebi kurulur.
- Tenkis ve paylaşma talepleri, süre durumlarına göre ayrı ayrı planlanır.
Muvazaa mı Tenkis mi
Devir bedelsiz görünüyorsa ya da bedel gerçeği yansıtmıyorsa, talebin hukuki temeli değişebilir. Mirastan mal kaçırma iddiası ile saklı payın zedelenmesi iddiası aynı olaydan doğsa da farklı ispat gerektirir. Devrin niteliğine ilişkin belirsizlik varsa, talebin terditli biçimde kurulması dosyayı korur.
Sık Görülen Usul Eksikleri
- Mirasçılardan birinin davada taraf gösterilmemesi
- Tereke borçlarının hesaba katılmaması
- Değer tespitinin tasarruf tarihine göre mi ölüm tarihine göre mi yapılacağının belirtilmemesi
- Talep sonucunun rakamsal olarak somutlaştırılmaması
Hatırlatma
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Miras dosyalarında tarihler ve tapu kayıtları sonucu doğrudan belirlediğinden, süre hesabı için mutlaka ayrı bir hukuki inceleme yapılmalıdır.