Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler nedeniyle payı zedelenen mirasçı, iki farklı davayı birlikte düşünmek zorundadır: terekedeki ortaklığı sona erdiren ortaklığın giderilmesi davası ile saklı payı geri getiren tenkis davası. Bu iki davanın mahkemesi de süresi de birbirinden farklıdır ve karıştırıldığında hak kaybı doğar.
İki Dava, İki Ayrı Mahkeme
Terekedeki ortaklığın giderilmesi talebi sulh hukuk mahkemesinde görülür. Buna karşılık saklı payın ihlal edildiği iddiasıyla açılan tenkis davası asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Yetki bakımından TMK, miras hukukundan doğan davalarda mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesini esas alır. Bu kural, taşınmazların farklı illerde bulunduğu terekelerde davanın nerede açılacağı konusundaki tereddüdü ortadan kaldırır.
Tenkiste Süre: Öğrenme Anı Belirleyicidir
Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren işleyen süreye tabidir ve bu süre hak düşürücüdür. Öğrenme anı çoğu zaman vasiyetnamenin açılıp okunduğu ya da tapu kaydının incelendiği tarihe bağlanır. Bu nedenle vasiyetnamenin açılmasına ilişkin tutanağın tebliğ tarihi ile tapu kayıtlarının temin edildiği tarih dosyada belgelenmelidir. Sürenin geçmesi hâlinde saklı pay ihlali ne kadar açık olursa olsun talep dinlenmez.
Saklı Payı Hesaplarken Nelere Bakılır?
- Mirasbırakanın ölüm tarihindeki tereke mevcudu,
- Sağlararası kazandırmaların tereke hesabına eklenmesi,
- Denkleştirmeye tabi kazandırmalar ile tenkise tabi olanların ayrılması,
- Borçlar ve cenaze masrafları gibi indirilecek kalemler.
Muris muvazaası iddiası ile tenkis talebi çoğu zaman birlikte gündeme gelir; ancak bunlar farklı hukuki temellere dayanır. Muvazaa iddiası devrin görünürdeki işlemden ibaret olduğunu, tenkis ise geçerli bir kazandırmanın saklı payı aştığını ileri sürer. Dilekçede bu iki talebin kademeli olarak kurulması, birinin reddi hâlinde diğerinin değerlendirilmesini sağlar.
Ortaklığın Giderilmesi Davasının Terekeye Özgü Yönü
Elbirliği mülkiyetinde tüm mirasçıların davada yer alması gerekir; eksik taraf teşkili yargılamayı durdurur. Mirasçılardan birinin vefatı hâlinde onun mirasçıları da davaya dahil edilir. Bu nedenle dava öncesinde güncel veraset ilamı alınmalı ve mirasçılık zinciri eksiksiz çıkarılmalıdır.
Sıralamayı Doğru Kurmak
- Veraset ilamını ve tereke mal listesini oluşturun.
- Tapu ve banka kayıtlarından sağlararası devirleri tespit edin.
- Saklı pay ihlali varsa süreyi kaçırmadan tenkis davasını açın.
- Ortaklığın giderilmesini, tereke tablosu netleştikten sonra planlayın.
Miras dosyalarında hesap tablosu ile süre takvimi birlikte yürütülmelidir. Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmış olup, terekenizin yapısı ve devirlerin tarihi sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, kayıtlarınızla birlikte bir hukukçuya danışmanız yerinde olacaktır.