Miras, ölümle birlikte kendiliğinden mirasçılara geçer; borçlar da bu geçişin parçasıdır. TMK ve HMK ekseninde işleyen ret sürecinde belirleyici unsur, üç aylık sürenin doğru tarihten başlatılması ve bu süre içinde terekeye karışılmamasıdır. Bu rehber, reddi mirasta takvimin nasıl kurulacağını konu alır.
Sürenin Başlangıcı Herkes İçin Aynı Değildir
Yasal mirasçılar için süre, kural olarak mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten işlemeye başlar. Atanmış mirasçılarda ise ölüme bağlı tasarrufun kendilerine bildirildiği tarih esas alınır. Önceki derece mirasçıların reddi hâlinde mirasın kendisine geçtiğini öğrenen sonraki derece mirasçı için süre, bu öğrenme anıyla yeniden başlar. Uygulamada en sık hata, tüm mirasçılar için aynı tarihin kabul edilmesidir.
Ret Hakkını Düşüren Davranışlar
- Terekedeki taşınırların satılması veya bir kısmının kişisel kullanıma geçirilmesi.
- Banka hesaplarından olağan cenaze giderleri dışında para çekilmesi.
- Tereke alacaklarının tahsil edilmesi veya borçların mirasçı sıfatıyla ödenmesi.
- Mirasçılık belgesine dayanarak tapuda devir işlemi yapılması.
Olağan yönetim ve koruma amaçlı işlemler bu kapsamda değerlendirilmez; ancak sınır tartışmalı olduğundan, ret düşünülüyorsa terekeyle ilgili her işlem öncesinde kayıt tutulmalıdır.
Hangi Mercie, Nasıl Başvurulur?
Mirasın reddi, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır; "borçlar tutarınca reddediyorum" gibi şarta bağlı ifadeler geçerli sayılmaz. Küçük veya kısıtlı mirasçılar adına yapılacak ret beyanı için ayrıca izin usulü gözetilmelidir.
Süre Geçtiyse: Hükmen Ret ve Diğer Seçenekler
- Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğu açıksa, mirasın hükmen reddedilmiş sayıldığının tespiti istenebilir; bu talep süreye bağlı değildir ve tereke alacaklısına karşı ileri sürülür.
- Borç durumu belirsizse üç aylık süre içinde tereke defterinin tutulması istenebilir; defter sonrası mirasçıya yeni bir karar verme imkânı doğar.
- Alacaklıların takibi başlamışsa, takibe karşı mirasçı sıfatının bulunmadığı savunması icra hukuku çerçevesinde ileri sürülür.
- Miras bırakanın malvarlığı ve borçları, tapu, banka ve icra kayıtlarından derlenerek tek tabloda karşılaştırılır.
Kararı Verirken Bakılacak Denge
Ret kararı yalnızca borç-varlık karşılaştırmasına değil, reddin alt derecedeki mirasçılara doğuracağı sonuca da bakılarak verilmelidir. Bir kuşağın reddi, borcu bir alt kuşağa taşıyabileceğinden aile içinde eşgüdümlü hareket edilmesi gerekir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme sağlar. Tereke yapısı ve öğrenme tarihleri kişiden kişiye değiştiğinden, karar öncesinde bir avukattan görüş alınması yerinde olur.