Miras dosyalarında ilk kırılma noktası, mirasçılık belgesinin nereden alınacağıdır. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen süreçte veraset ilamı yalnızca bir formalite değil; saklı payın hesaplanmasından tereke taksimine kadar bütün adımların dayanağıdır. Bu rehber, veraset ilamı ile saklı pay ilişkisini merci seçimi ve takvim açısından ele alır.
Mirasçılık Belgesini Kim Verebilir?
Uygulamada mirasçılık belgesi kural olarak noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Ancak noterin belge düzenleyemeyeceği hâller vardır: mirasçılar arasında yabancılık unsuru bulunması, nüfus kayıtlarının mirasçılığı açıkça göstermemesi ya da soybağına ilişkin tartışma bulunması gibi durumlarda mahkeme yolu zorunlu hâle gelir. Notere yapılan başvurunun reddedilmesi sonrasında mahkemeye gidilmesi, çoğu dosyada haftalarca gecikme yaratır.
Saklı Pay Zedelendiğinde Hangi Yol?
Murisin sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı paylı mirasçının payını aşıyorsa tenkis; kazandırma miras hukuku kurallarını dolanmak amacıyla görünürde satış olarak yapılmışsa muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil gündeme gelir. Bu iki yolun süre rejimi ve ispat yükü birbirinden farklıdır. Tenkis, hak düşürücü süreye tabidir ve süre saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlanır. Muvazaa iddiasında ise sürenin işleyişi farklı esaslara dayanır. Talebin yanlış adlandırılması, esasa girilmeden sonuç doğurabilir.
Adım Adım Hazırlık
- Nüfus kayıt örneği ve mirasçılık zinciri çıkarılır.
- Tapu, banka ve araç kayıtları için ölüm tarihi esas alınarak sorgu yapılır.
- Murisin son yıllardaki devir işlemleri tarih sırasına konur.
- Kazandırmaların bedeli ile gerçek değeri arasındaki fark belgelenir.
- Terekenin tespiti ve gerekiyorsa koruma tedbirleri için başvuru planlanır.
Sık Görülen Merci Hataları
- Tenkis talebinin sulh hukuk mahkemesinde açılan mirasçılık belgesi dosyasına eklenmeye çalışılması,
- Taşınmazın bulunduğu yer yerine mirasçının ikametgâhının esas alınması,
- Ortaklığın giderilmesi ile taksim taleplerinin aynı dilekçede karıştırılması,
- Yurt dışındaki mirasçılar için tebligat usulünün ihmal edilmesi.
Tereke Envanteri Neden Erken Çıkarılmalı?
Saklı pay hesabı, ölüm tarihindeki tereke değerine göre yapılır. Kazandırmaların geri eklenmesi, borçların düşülmesi ve değerlemenin hangi tarihe göre yapılacağı gibi başlıklar erken tespit edilmezse, dava sırasında bilirkişi incelemesi uzar ve dosya yıllara yayılır. Envanterin baştan tablo hâlinde hazırlanması, hem talep miktarını hem harç hesabını sağlıklı kılar.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Mirasçı sayısı, vasiyetname bulunup bulunmaması ve kazandırmaların türü sonucu değiştirebileceğinden, süreye bağlı bir talep söz konusuysa vakit kaybetmeden hukuki destek alınması yerinde olur.