Mirasçılar için en kritik karar, terekenin borca batık olup olmadığının anlaşıldığı ilk haftalarda verilir. Reddi miras kısa ve hak düşürücü bir süreye bağlıdır; bu süre kaçırıldığında miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır ve mirasçı, murisin borçlarından kendi malvarlığıyla sorumlu hâle gelebilir. Bu rehber süre yönetimi ve mercii seçimine odaklanır.
Sürenin Başlangıcı Kişiye Göre Değişir
TMK'ya göre yasal mirasçılar için süre, mirasçı olduklarını ve ölümü öğrendikleri tarihten; atanmış mirasçılar için ise ölüme bağlı tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten itibaren işler. Bu nedenle aynı ailede farklı mirasçılar için farklı son günler ortaya çıkabilir. Ölüm tarihinin tek başına esas alınması, uygulamada en sık rastlanan hesap hatasıdır. Sürenin başlangıcına ilişkin iddia, öğrenmeye dair somut belgeyle desteklenmelidir.
Başvuru Nereye Yapılır?
- Ret beyanı, murisin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yöneltilir.
- Beyan sözlü veya yazılı olarak yapılabilir; kayda geçirilmesi esastır.
- Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır; kısmi ya da koşula bağlı ret sonuç doğurmaz.
- Noterden veya icra dairesinden yapılan bildirimler ret beyanı yerine geçmez.
Hükmen Ret: Süreye Bağlı Olmayan Yol
Murisin ölümü anında ödemeden aciz hâlde olduğu açıksa, miras herhangi bir beyana gerek olmaksızın reddedilmiş sayılır. Bu durumda mirasçı, kendisine karşı açılan takip veya davada bunu def'i olarak ileri sürebileceği gibi, terekenin borca batık olduğunun tespiti için ayrı bir dava da açabilir. Ancak mirasçı tereke mallarını sahiplenir, satar veya olağan yönetimi aşan işlemler yaparsa bu imkânı kaybeder. Bankadaki paranın çekilmesi ya da aracın devri gibi işlemler kabul iradesi olarak yorumlanabilir.
Süre Geçtikten Sonra Ne Kalır?
- Terekenin resmî tasfiyesi talebi değerlendirilir.
- Mirasın resmî defter tutulması istenerek sorumluluk sınırlandırılabilir; bu talebin de kendi süresi vardır.
- Alacaklılar tarafından açılmış takiplerde ödemeden aciz iddiası ileri sürülür.
- Ret beyanı sonrası sıranın alt derecedeki mirasçılara geçtiği ve onların da süresi olduğu gözden kaçırılmamalıdır.
Aile İçi Zincir Riski
Bir mirasçının reddi, mirasın alt soya veya sonraki dereceye geçmesine yol açar. Reddeden kişinin çocukları küçükse, onların adına ret için mahkeme izni gerekebilir. Zincirin tamamı planlanmadan yapılan tek kişilik ret, borcu ailenin başka bir üyesine taşıyabilir. Bu nedenle karar, tüm mirasçıların durumu birlikte değerlendirilerek alınmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Terekenin yapısı, borç kalemleri ve mirasçıların durumu sonucu değiştirebileceğinden, süre içinde bir hukukçudan destek almanız yerinde olur.