Saklı paylı mirasçının hakkı ihlal edildiğinde başvurulan yol tenkistir. TMK ve yargılama bakımından HMK çerçevesinde bu talebin en kırılgan yönü içeriği değil zamanıdır: süre, çoğu dosyada esastan önce tartışılır ve kaybedilen süre geri gelmez.
Tenkis Ne Zaman Gündeme Gelir
Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar ya da ölüme bağlı tasarrufları, saklı payı aşan bir sonuç doğuruyorsa tenkis istenebilir. Burada dikkat edilmesi gereken, her devrin aynı kategoriye girmediğidir: bir devir görünüşte satış olabilir ama gerçekte bağış niteliği taşıyabilir. Bu durumda muris muvazaası iddiasıyla tenkis talebi farklı hukuki temellere dayanır ve ikisi aynı dilekçede kademeli olarak kurulabilir.
Sürenin Başlangıç Anı Tartışması
Tenkis hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen süreye ve her halde tasarrufun açılmasından itibaren işleyen daha uzun bir süreye tabidir. Uygulamadaki asıl çekişme "öğrenme" anının ne zaman gerçekleştiğidir. Bu nedenle şu kayıtlar dosyanın başında toplanmalıdır:
- Vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin tutanak ve tebliğ evrakı
- Tapu kayıtlarının ne zaman sorgulandığını gösteren belgeler
- Veraset ilamının tarihi
- Diğer mirasçılarla yapılan yazışmalar
Talebin İçeriğini Kurmak
Tenkis davasında talep, soyut bir "saklı payımın verilmesi" ifadesiyle bırakılmamalıdır. Terekenin aktif ve pasifi, kazandırmaların değerleme tarihi, mirasçıların sayısı ve saklı pay oranları birlikte gösterildiğinde hesabın denetlenebilirliği artar. Değerleme uyuşmazlığa açık olduğu için taşınmaz, şirket payı ve araç gibi kalemlerde dayanak belgeler ayrı ayrı sunulmalıdır.
Def'i Olarak İleri Sürme İhtimalini Atlamayın
Tenkis her zaman dava yoluyla ileri sürülmez; kendisine karşı bir talep yöneltilen saklı paylı mirasçı, tenkisi savunma olarak da gündeme getirebilir. Bu ihtimal, dava açma süresi geçmiş görünen dosyalarda dahi değerlendirilmesi gereken bir tutamaktır. Ancak buna güvenip aktif başvuruyu ertelemek riskli bir tercihtir.
Burada anlatılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Terekenin yapısı, tasarrufun türü ve mirasçıların konumu sonucu doğrudan etkiler; öğrenme tarihinizi belgeleyerek bir uzmanla değerlendirmeniz süre riskini azaltır.