Vasiyetnamenin açılıp ilgililere okunmasının ardından mirasçıların önünde çok sınırlı bir zaman aralığı bulunur. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, itirazın hangi dava türüyle ileri sürüleceği ve sürenin ne zaman işlemeye başladığı, çoğu dosyada esasa girilip girilmeyeceğini belirler.
Vasiyetnamenin Açılması Süreyi Başlatan Andır
Sulh hukuk mahkemesince vasiyetname açılır ve mirasçılara tebliğ edilir. İtiraz sürelerinin hesabında esas alınan başlangıç, kural olarak ilgilinin vasiyetnameyi ve iptal sebebini öğrendiği tarihtir. Bu nedenle tebligat evrakı, tebliğ tarihi ve okunma tutanağı dosyanın ilk sayfasına konulmalıdır. Yurt dışında bulunan mirasçılara yapılan tebligatlarda gecikme yaşandığından, öğrenme anının belgelenmesi ayrıca önem taşır.
İptal Sebepleri Nasıl Somutlaştırılır
- Ehliyetsizlik: vasiyetname tarihinde ayırt etme gücünün bulunmadığı iddiası; sağlık kurulu raporları, reçeteler ve tedavi kayıtlarıyla desteklenir.
- İrade sakatlığı: yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama iddiası; tanık anlatımları ve yazışmalarla ortaya konur.
- Şekle aykırılık: el yazılı vasiyetnamede tarih ve imza eksikliği, resmî vasiyetnamede tanık koşullarının sağlanmaması.
- İçeriğin hukuka veya ahlaka aykırılığı: yerine getirilmesi mümkün olmayan ya da hukuka aykırı koşul içeren düzenlemeler.
İptal Davasında Süre Basamakları
İptal davası, davacının vasiyetnameyi ve iptal sebebini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Bu sürenin dışında, iyi niyetli davalılara karşı on yıllık, iyi niyetli olmayanlara karşı ise yirmi yıllık üst sınırlar işler. Söz konusu süreler hak düşürücü olduğundan hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir; karşı tarafın ileri sürmesi beklenmez.
Saklı Pay İhlal Edilmişse: Tenkis Yolu
Vasiyetname geçerli olsa bile saklı paylı mirasçının payı zedeleniyorsa, iptal değil tenkis davası gündeme gelir. Tenkis davası da saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıllık süreye tabidir. İki dava farklı sonuçlar doğurduğundan, dilekçede terditli talep kurulması sıkça tercih edilir.
Dava Açılmadan Önce Tamamlanacak Hazırlık
- Mirasçılık belgesi alınarak taraf sıfatı netleştirilir.
- Tereke unsurları, tapu, banka ve ticaret sicil kayıtlarından derlenir.
- Murisin sağlığında yaptığı devirler, karşılıksız kazandırma niteliği bakımından incelenir.
- Terekenin korunması için gerekiyorsa tedbir talebi hazırlanır.
- Mirasın reddi için öngörülen üç aylık sürenin ayrıca işlediği unutulmamalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Vasiyetnamenin türü, murisin sağlık geçmişi ve tereke yapısı her dosyada farklı bir strateji gerektirdiğinden, bir yıllık süre işlemeye başlamadan hukuki destek alınması yerinde olur.