Vasiyetnameye yönelik itirazlar, mirasbırakanın iradesinin geçerli biçimde oluşup oluşmadığı sorusuna dayanır. Ancak bu tartışmaya girebilmek için önce belirli bir usul zincirinin tamamlanması gerekir. Vasiyetnamenin açılması, ilgililere tebliği ve iptal davası birbirinden ayrı aşamalardır; sıra karıştırıldığında dosya esasa girilmeden sonuçlanabilir.
Açılma ve Tebliğ Aşaması
Vasiyetname, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine teslim edilerek açılır ve okunur. Bu işlem çekişmesiz yargıya ilişkindir; okunma sırasında vasiyetnamenin geçerliliği esastan incelenmez. Düzenlenen tutanak ile örnek, mirasçılara ve lehine tasarrufta bulunulanlara tebliğ edilir. Tebliğden sonra kanunun öngördüğü süre içinde itiraz edilmezse, ilgililere durumu gösteren belge verilebilir. Bu nedenle tebligatın hangi tarihte ve kime yapıldığı, sonraki tüm adımların başlangıç noktasıdır.
İptal Davası ile Tenkis Talebinin Ayrımı
Vasiyetnamenin iptali, tasarrufun geçerliliğine yöneliktir ve şekle aykırılık, ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma ya da hukuka veya ahlaka aykırılık gibi sebeplere dayanır. Saklı payın zedelenmesi ise iptal sebebi değildir; bu durumda tenkis talebi gündeme gelir. Talebin baştan yanlış kurulması hâlinde dava reddedilebileceğinden, iddialar terditli biçimde ileri sürülmeli ve her sebep ayrı gerekçelendirilmelidir.
Ehliyet ve Şekil İtirazının Delillendirilmesi
- Vasiyetname tarihine yakın döneme ait hastane kayıtları, reçeteler ve tedavi dosyaları
- Varsa daha önce alınmış sağlık kurulu raporları ve vesayet dosyası kayıtları
- El yazılı vasiyetnamede yazı ve imza incelemesi talebi
- Resmî vasiyetnamede tanıkların durumu ve düzenleme koşullarına ilişkin kayıtlar
- Mirasbırakanın günlük yaşamına ilişkin gözleme dayalı tanık beyanları
Süre ve Görevli Mahkeme
İptal davası, iptal sebebinin ve hak sahibi sıfatının öğrenildiği tarihten itibaren işleyen bir süreye tabidir; kanun ayrıca iyiniyetli ve iyiniyetli olmayan davalılar bakımından farklı üst süreler öngörür. Dava, açılmaya ilişkin çekişmesiz işten farklı olarak genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülür ve mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Açılma dosyasına verilen bir dilekçe iptal davası açılması sonucunu doğurmaz.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Vasiyetnamenin türü, düzenlenme tarihi ve mirasbırakanın sağlık durumuna ilişkin kayıtlar sonucu belirleyici biçimde etkiler. Tebligatı aldıktan sonra süre işlemeye başladığından, itiraz kararınızı vermeden önce belgelerle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.