Miras dosyalarında sıkça karşılaşılan tablo şudur: mirasçı, saklı payının zedelendiğini düşünmekte ancak nereden başlayacağını bilememektedir. Oysa bu süreçte adımların sırası bellidir ve her adımın muhatabı farklıdır. Sıra bozulduğunda hem masraf artar hem de süreler işlemeye devam eder.
Mirasçılık Belgesini Kim Verir?
Mirasçılık belgesi, şartları varsa noterden alınabilir; yabancılık unsuru bulunan, mirasçılık sıfatı tartışmalı olan veya nüfus kayıtlarından anlaşılamayan durumlarda ise sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir. Noterin talebi karşılayamadığı hâllerde zaman kaybetmemek için doğrudan mahkeme yolunun seçilmesi daha pratiktir.
Saklı Payın Zedelendiğini Tespit Etmek
- Murisin ölüm tarihindeki malvarlığının çıkarılması
- Sağlığında yaptığı devirlerin tapu ve banka kayıtlarından taranması
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa içeriğinin incelenmesi
- Mirasçı sayısı ve derecelerine göre payların hesaplanması
Bu çalışma yapılmadan açılan davada talep miktarı belirlenemez ve dosya bilirkişi aşamasında uzar.
Tenkis mi, Muvazaa mı: Talebin Adını Doğru Koymak
Murisin sağlığında yaptığı kazandırma görünürde satış ise ancak gerçekte bağış niteliğindeyse, gündeme gelen talep muvazaa iddiasıdır. Kazandırma açıkça bağış olmakla birlikte saklı payı aşıyorsa, talep tenkise ilişkindir. TMK bu iki kurumu farklı şartlara bağladığından, dilekçenin başlığı ile dayanılan olguların uyumlu olması gerekir.
Yetkili Mahkeme ve Dava Arkadaşlığı
Mirasa ilişkin davalarda kural olarak murisin son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Davanın kime karşı açılacağı da önemlidir: kazandırmadan yararlanan kişiler ile diğer mirasçıların dosyadaki konumu aynı değildir. HMK bakımından zorunlu dava arkadaşlığı söz konusu olan hâllerde eksik taraf teşkili, dosyanın esasına girilmesini geciktirir.
Süre Kaçırıldığında Ne Olur?
Tenkis talebi süreye tabidir ve bu süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesiyle bağlantılıdır. Öğrenme anını gösteren belge bulunmadığında tartışma büyür. Bu nedenle tapu kaydının ne zaman görüldüğü, hangi tarihte hangi belgenin temin edildiği ilk günden itibaren kayıt altına alınmalıdır.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amaçlıdır; terekenin yapısı ve mirasçıların durumu izlenecek yolu değiştirir. Kayıtları topladıktan sonra bir hukukçuyla birlikte değerlendirme yapmanız süreci kısaltacaktır.