Kambiyo senedine dayalı alacaklarda asıl mesele hükmü almak değil, hüküm alınana kadar borçlunun malvarlığının korunmasıdır. Bu noktada uygulamada iki kavram sıklıkla karıştırılır: ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz. TTK, TBK ve şirketler hukuku bakımından 6102 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, doğru talebin seçilmesine odaklanır.
Para Alacağında Doğru Talep Hangisi
Kural olarak para alacağının güvenceye alınması ihtiyati haciz yoluyla sağlanır; ihtiyati tedbir ise uyuşmazlık konusu şey ya da hakkın korunmasına yöneliktir. Çek veya senedin iptali, keşide ilişkisinin tartışıldığı bir dava, senedin devrinin engellenmesi ya da ödemenin durdurulması gibi taleplerde tedbir gündeme gelir. Yanlış talep türü seçildiğinde dosya esasa girmeden zaman kaybeder; bu kayıp, borçlunun malvarlığını elden çıkarması için yeterli olabilir.
Talebi Güçlendiren Unsurlar
- Senedin aslının ibrazı ve fotokopilerin ayrıca dosyaya konması
- Karşılıksız işlemi görmüş çeklerde banka şerhinin okunaklı örneği
- Alacağın doğduğu ticari ilişkiyi gösteren fatura ve sevk belgeleri
- Borçlunun malvarlığını azalttığına dair somut emareler
- Teminat konusunda hazırlıklı olunması ve teminat türünün önerilmesi
Karar Alındıktan Sonraki Kritik Aşama
Tedbir ya da haciz kararı almak sürecin sonu değildir; kararın kanunda öngörülen süre içinde uygulanması ve ardından esas takip veya davanın açılması gerekir. Bu takvimin kaçırılması, alınan kararın kendiliğinden hükümsüz kalmasına yol açar. Bu nedenle karar tarihinden itibaren işleyen süreler, karar elde edilir edilmez takvime işlenmelidir.
Tebligat Gecikmesi ve Karşı Tarafın İtiraz Penceresi
Tedbir ve haciz kararlarına itiraz süresi, kararın uygulandığı ya da tebliğ edildiği ana bağlanır. Şirket adresinin sicilde güncel olmaması, elektronik tebligat kutusunun izlenmemesi veya tebligatın yetkisiz bir çalışana yapılması, hem alacaklı hem borçlu bakımından süre tartışması doğurur. Ticaret sicilindeki adres bilgisinin güncel tutulması, elektronik tebligat kutusunun günlük kontrolü ve gelen her evrakın tebliğ tarihiyle kaydedilmesi, bu belirsizliği ortadan kaldırır.
Kapanış
Kambiyo dosyalarında senedin biçimsel unsurları ve taraflar arasındaki temel ilişki, hangi yolun seçileceğini doğrudan etkiler. Senedi ve yazışmaları bir hukukçuya inceleterek yola çıkmanız, yanlış talep nedeniyle kaybedilen zamanın önüne geçer.