Ticari ilişkilerde tahkim, uyuşmazlık doğduktan sonra seçilen bir çare değil, sözleşme kurulurken tasarlanan bir yapıdır. TTK ve TBK ekseninde hazırlanan bu rehber, tahkim şartının sözleşmeye nasıl yerleştirileceğine ve hangi kurgu hatalarının şartı işlevsiz bıraktığına odaklanır.
Tahkim Şartını Sakatlayan Tipik Kurgular
- Uyuşmazlığın hem tahkime hem de mahkemeye götürülebileceğini söyleyen çift başlı hükümler
- Hakem sayısı, tahkim yeri ve dili belirlenmeden bırakılan yüzeysel maddeler
- Uygulanacak maddi hukukun hiç yazılmaması
- Çerçeve sözleşmeye konan tahkim şartının, sonraki sipariş ve ek protokollerde kapsam dışı kalması
- Grup şirketleri arasında imza yetkisi olmayan kişilerce kabul edilen şartlar
Bildirim ve Tebligat Zincirinin Sözleşmeye Yazılması
Tahkim yargılamasında tarafların usulüne uygun bilgilendirilmesi belirleyicidir; bildirimin geç ulaştığı iddiası, sonraki aşamalarda kararın akıbetini tartışmaya açabilir. Bu nedenle sözleşmeye tebligat adresi, adres değişikliğini bildirme yükümlülüğü ve elektronik bildirimin geçerli sayılacağı hâller açıkça yazılmalıdır. Adres değişikliğini bildirmeyen tarafın son bildirilen adrese yapılan bildirime katlanacağı düzenlemesi, uygulamada pek çok tartışmayı baştan kapatır.
Sözleşme Yazımında Sıralı Kontrol
- Uyuşmazlığın konusu tahkime elverişli mi, önce bu belirlenir.
- Şart, sözleşmenin tümünü mü yoksa yalnızca belirli maddeleri mi kapsıyor, açıkça yazılır.
- Hakem sayısı ve seçim usulü tek bir okumaya izin verecek biçimde düzenlenir.
- Tahkim yeri, dili ve uygulanacak hukuk ayrı ayrı belirtilir.
- Delil sunma takvimi ve gizlilik yükümlülüğü sözleşmeye eklenir.
- Geçici hukuki koruma taleplerinin hangi mercie yöneltileceği netleştirilir.
Uyuşmazlık Doğduktan Sonraki İlk Otuz Gün
Tahkime gidilecekse, ilk adım delil paketinin kapatılmasıdır: yazışmalar, teslim ve muayene kayıtları, faturalar, cari hesap ekstreleri ve varsa ayıp ihbarları tarih sırasına konur. Ticari defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı, 6102 kapsamındaki ispat tartışmalarında lehte ya da aleyhte belirleyici olabilir. Bu aşamada karşı tarafa yazılan tek bir dikkatsiz e-posta, ileri sürülecek savunmayı zayıflatabilir.
Tahkimin Uygun Olmadığı Hâller
Tahkim her ilişki için avantajlı değildir. Düşük tutarlı ve çok sayıda tekrar eden alacaklarda maliyet dengesi bozulabilir; teminat ve icra takibi ihtiyacının öne çıktığı ilişkilerde ise klasik yargı yolu daha pratik sonuç verebilir. Karar, ilişkinin hacmine ve karşı tarafın ödeme davranışına göre verilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirmedir; sözleşmenizin metni ve ticari ilişkinin yapısı sonucu değiştirir. Tahkim şartını imzalamadan önce hukuki görüş almanız önerilir.