Anonim ve limited şirketlerde ortaklar arasındaki gerilim çoğu kez genel kurul toplantısında görünür hâle gelir. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde yürütülecek bir uyuşmazlıkta iki teknik konu sonucu belirler: kararın hangi hukuki kalıpta ele alınacağı ve tarafların önceden yaptığı delil düzenlemelerinin ispat üzerindeki etkisi.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlara karşı iptal davası açılır ve bu dava karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısına aykırı düşen kararlar için butlan ileri sürülür ve bu talep süreye bağlı değildir. Yokluk hâli ise toplantının hiç yapılmamış sayıldığı durumları anlatır. Talebin yanlış kalıpta ileri sürülmesi, üç aylık sürenin kaçırılması sonucunu doğurabilir.
Delil Sözleşmesinin Sınırları
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta belirli delillerle ispat yapılacağını kararlaştırabilir. Ortaklar sözleşmesinde ya da pay devir sözleşmesinde yer alan bu tür hükümler, tanık dinlenmesini sınırlayabilir veya yalnız yazılı delille ispat şartı getirebilir. Ancak delil sözleşmesi, tarafın hakkını elde etmesini imkânsız kılacak ölçüde ağırlaştırılamaz. Bu nedenle dava öncesinde şirketin tüm sözleşmesel belgeleri taranmalı, ispat rejimini değiştiren hükümler işaretlenmelidir.
Ticari Defterler ve Kayıt Düzeni
- Toplantı çağrısının usulüne uygun yapıldığını gösteren belgeler saklanır.
- Hazır bulunanlar listesi ve vekâletnameler ayrı klasörde tutulur.
- Toplantı tutanağı ile karar defteri kayıtları karşılaştırılır.
- Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmiş olması ayrıca kontrol edilir.
- Bilgi alma ve inceleme talepleri yazılı olarak yöneltilir ve cevapları kaydedilir.
Tebligat Gecikmesi ve Üç Aylık Sürenin Erimesi
Toplantıya çağrının pay sahibine geç ulaşması ya da kararın tescil ve ilanının takip edilmemesi, üç aylık iptal süresinin fark edilmeden tükenmesine yol açar. Şirket adres değişikliklerinin sicilde güncellenmemesi de aynı sonucu doğurur. Bu riski azaltmak için sicil kayıtları düzenli izlenmeli, toplantı takvimi önceden not edilmeli, muhalefet şerhi verildiği anda süre hesabı başlatılmalıdır.
Geçici Hukuki Koruma İhtiyacı
İptali istenen karar uygulanmaya başladığında geri dönüşü zor sonuçlar doğabilir. Bu nedenle kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına ilişkin talep, dava dilekçesiyle birlikte ve somut gerekçelerle ileri sürülmelidir; sonradan yapılan taleplerin karşılanması güçleşir.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantının gelişimi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, dava kararı öncesinde belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.