Ticari uyuşmazlıklarda ilk tartışma çoğu zaman esas hakkında değil, davanın nerede görüleceği hakkındadır. Sözleşme metnine konulan bir yetki kaydı, tacirler arasındaki ilişkide bağlayıcı olabilir; ancak kaydın kimler arasında ve hangi uyuşmazlıklar için düzenlendiği net değilse, dosya aylar sonra yetkisizlikle geri döner. TTK ve 6102 sayılı Kanun düzeni ile TBK'nın genel hükümleri bu noktada birlikte okunmalıdır.
Yetki Kaydı Ne Zaman İşe Yarar
Yetki sözleşmesinin geçerliliği tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın konusuna bağlıdır. Kesin yetki kuralı bulunan hâllerde metne yazılan kaydın hükmü kalmaz. Ayrıca çerçeve sözleşmedeki yetki kaydının, sonradan imzalanan sipariş formlarını veya ek protokolleri kapsayıp kapsamadığı ayrıca değerlendirilir. Uygulamada en sık görülen hata, farklı tarihli belgelerde birbiriyle çelişen iki yetki kaydının bulunmasıdır.
İhtar ve Temerrüdün Belgelenmesi
TTK, tacirler arasındaki bazı ihbar ve ihtarların noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya kayıtlı elektronik posta sistemi kullanılarak yapılmasını arar. Bu biçim şartına uyulmaması hâlinde ihtarın varlığı tartışmalı hâle gelir. Tebligatın geç ulaşması ise temerrüdün başlangıcını kaydırır; faiz talebi, sözleşmeden dönme veya cezai şart istemi bu tarihe bağlı olduğundan, gecikme doğrudan parasal kayba dönüşür.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Sözleşme, ek protokoller ve sipariş formlarındaki yetki ile tahkim kayıtlarının karşılaştırılması
- Karşı tarafın ticaret sicilindeki güncel unvan ve adres bilgisinin doğrulanması
- KEP adresinin sicil kaydıyla uyumlu olup olmadığının kontrolü
- Ticari davalarda parasal alacaklar bakımından arabuluculuğun dava şartı olduğunun gözetilmesi
- Zamanaşımı ve ihbar sürelerinin sözleşmedeki özel kayıtlara göre yeniden hesaplanması
Yetkisizlik Kararı Çıkarsa
- Kararın tebliğ tarihi belgeyle sabitlenir.
- Dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi için kanunda öngörülen süre içinde talepte bulunulur.
- Talep unutulursa davanın açılmamış sayılması sonucu doğabileceği için bu tarih ayrı bir uyarıyla işaretlenir.
- Yeni mahkemede delil listesi ve bilirkişi talebi yeniden gözden geçirilir.
Değerlendirme
Yetki tartışması teknik görünür ama kaybedilen zaman ve tekrar ödenen masraf bakımından oldukça pahalıdır. Sözleşme imzalamadan önce yetki, tebligat adresi ve ihtar biçimine ilişkin maddeleri bir hukukçuya okutmak, uyuşmazlık çıktığında en çok işe yarayan hazırlıktır.