Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar, yönetim organının işlemlerine yönelik itirazlar ve pay devrinden doğan çekişmeler, ticaret hukukunun en çok zaman kaybedilen alanıdır. Kaybın önemli bir kısmı esasa ilişkin değil usule ilişkindir: konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu şart karşılanmadan açılan dava esasa girilmeden reddedilir.
Hangi Talep Dava Şartına Tabi, Hangisi Değil
- Alacak ve tazminat talepleri kural olarak zorunlu arabuluculuk kapsamındadır.
- Genel kurul kararlarının iptali gibi yenilik doğuran talepler bu kapsamda değerlendirilmez.
- Şirketin feshi, ortaklıktan çıkarma ve tespit nitelikli talepler ayrı usule tabidir.
- Aynı dilekçede farklı nitelikte talepler birleştirildiğinde, her talep kendi usulü bakımından ayrı incelenir.
Bu ayrım yapılmadan hazırlanan dilekçe, dosyanın bir bölümünün baştan kaybedilmesine yol açar.
Süreye Bağlı Talepler
TTK, şirketler hukukunda birçok talep için kısa ve hak düşürücü nitelikte süreler öngörür. Genel kurul kararının iptali talebi bunların başında gelir ve süre karar tarihinden itibaren işler. Bu nedenle genel kurul tutanağının ve hazirun cetvelinin karar günü temin edilmesi, muhalefet şerhinin tutanağa usulüne uygun işlenmesi belirleyicidir. Muhalefet şerhi bulunmayan ortak açısından dava hakkının kapsamı daralır.
Tebligat Gecikmesi ve Kurumsal Adres Sorunu
Şirket uyuşmazlıklarında tebligat, ticaret sicilinde kayıtlı adrese yapılır. Adres güncellenmemişse ya da şirket merkezi fiilen taşınmışsa, tebligat geçerli sayılmakla birlikte muhatabın haberi olmaz. Bu durum özellikle davalı konumundaki şirket bakımından cevap dilekçesi süresinin kaçırılmasına ve savunmanın hiç yapılamamasına yol açar. Ortaklar arası uyuşmazlıklarda ise çağrı ve davetlerin kayıtlı adrese gönderilmesi, karşı tarafın toplantıdan haberdar edilmediği itirazını gündeme getirir. Bu riskleri azaltmak için sicil bilgilerinin güncel tutulması ve kurumsal elektronik tebligat adresinin düzenli izlenmesi gerekir.
Delil Sisteminin Kurulması
Ticari uyuşmazlıklarda dosyanın omurgasını şirket kayıtları oluşturur. Yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, genel kurul tutanakları, ticari defterler ve bunların açılış-kapanış onayları dosyanın ilk halkasıdır. Ticari defterlerin usulüne uygun tutulmuş olması, sahibi lehine delil olarak kullanılabilmesinin ön koşuludur; onay eksikliği bu imkânı ortadan kaldırır. Ortaklar arası sözlü mutabakatlar TBK hükümleri çerçevesinde değerlendirilse de, yazılı hâle getirilmemiş anlaşmaların ispatı ciddi güçlük yaratır.
İhtiyati Tedbirin Zamanlaması
Pay devrinin engellenmesi, genel kurul kararının uygulanmasının durdurulması ya da şirket malvarlığının korunması gibi talepler zamana son derece duyarlıdır. Tedbir talebinin dava dilekçesiyle birlikte ve somut yaklaşık ispat delilleriyle sunulması gerekir; genel ifadelerle kurulan taleplerin karşılık bulma ihtimali düşüktür. Teminat konusu da baştan planlanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Şirketin türü, esas sözleşmedeki özel hükümler ve uyuşmazlığın niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce hukuki görüş alınması yerinde olacaktır.