Ticari sözleşmelerden doğan para alacaklarında dosya, dava dilekçesinden önce başlar. TTK kapsamındaki ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu basamağın atlanması, hiçbir esas incelemesi yapılmadan usulden ret sonucunu doğurur.
Dava Şartını Doğru Kurmak
Uygulamada iki hata öne çıkar: talebin bir miktar paraya ilişkin olup olmadığının yanlış değerlendirilmesi ve arabuluculuk başvurusunun yanlış tarafa yöneltilmesi. Şirket ünvanının, temsilcinin veya grup içindeki doğru tüzel kişinin belirlenmemesi hâlinde yapılan başvuru, dava şartını karşılamayabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde ticaret sicil kayıtları güncel biçimde alınmalıdır.
Ticari Defterlerin İspat Gücü
Ticari defterler, usulüne uygun tutulduğunda sahibinin lehine de delil oluşturabilir; ancak bunun için açılış ve kapanış onaylarının bulunması, kayıtların birbirini doğrulaması ve karşı tarafın defterleriyle çelişmemesi gerekir. Defterlerdeki bir dönem eksikliği, tüm kayıt setinin ispat değerini zayıflatır. Bu nedenle dava öncesinde defter incelemesi yapılmalı ve fatura, irsaliye, cari ekstre üçlüsü karşılaştırılmalıdır.
Sözleşme Dosyasında Bulunması Gerekenler
- İmzalı sözleşme metni, ekleri ve sonradan yapılan değişiklik protokolleri
- Sipariş, teyit ve teslim belgeleri ile sevk kayıtları
- Fatura ve faturaya itiraz edilip edilmediğini gösteren yazışmalar
- Cari hesap mutabakat yazıları ve kısmi ödeme dekontları
- Temerrüt ihtarnamesi ile tebliğ şerhi
Tebligat Gecikmesinin Ticari Dosyada Doğurduğu Kayıp
TTK, tacirler arasındaki bazı ihbar ve itirazların belirli sürelerde yapılmasını arar; faturaya itiraz ve ayıp bildirimi bunların başında gelir. Yazının karşı tarafa geç ulaşması ya da kayıtlı elektronik posta kutusunun düzenli kontrol edilmemesi, itiraz hakkının kullanılamamasına yol açar. Ticari işletmelerde bu riski azaltmanın en pratik yolu, gelen resmî yazıların tek bir kayıt defterine tarihiyle işlenmesi ve sözleşmelere tebligata elverişli adres ile iletişim kanalı hükmü konulmasıdır.
Talebin Ölçülebilir Yazılması
Ticari dosyalarda talep, alacak kalemleri ayrıştırılarak yazılmalıdır: asıl alacak, gecikme faizi başlangıcı, sözleşmede kararlaştırılmışsa cezai şart ve varsa munzam zarar iddiası ayrı satırlarda gösterilmelidir. Tek bir toplam rakam üzerinden kurulan talep, bilirkişi incelemesinde dağılır ve kısmi kabul riskini artırır.
Anlaşma ile Dava Arasındaki Hesap
Ticari ilişkinin devam edip etmeyeceği, tahsil süresi ve karşı tarafın mali durumu birlikte değerlendirilmelidir. Uzun bir yargılama sonunda elde edilecek hüküm, borçlunun ödeme kabiliyeti kalmadığında pratik değer taşımayabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sözleşmenizin türü ve defter kayıtlarınızın durumu sonucu doğrudan etkiler. Dava öncesinde belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.