Çek ve senede dayalı ticari uyuşmazlıklarda tarafların, sözleşmeye koydukları bir tahkim şartıyla uyuşmazlığı devlet mahkemeleri yerine hakeme taşıması mümkün olabilir. Bu rehber, Türk Ticaret Kanunu (TTK) çerçevesinde çek-senet ilişkilerinde tahkimin nasıl konumlandığını ele alır.
Kambiyo Takibi ile Tahkim İlişkisi
Çek ve bono kambiyo senedi olduğundan, alacaklı kural olarak kambiyo senetlerine özgü icra takibine başvurabilir. Ancak taraflar arasında geçerli bir tahkim anlaşması varsa, temel ilişkiye dayanan uyuşmazlığın tahkimde görülmesi gündeme gelebilir. Kambiyo takibi ile tahkim arasındaki sınırın önceden netleştirilmesi gerekir.
Tahkim Şartının Geçerliliği
Tahkim şartının yazılı olması ve tarafların iradesini açıkça yansıtması aranır. Sözleşmedeki tahkim maddesinin kapsamı; yani hangi uyuşmazlıkları içine aldığı, çek veya senetten doğan talebin bu kapsama girip girmediğini belirler. Muğlak yazılmış bir tahkim şartı, itiraza açık kalır.
Temel İlişki ve Senet Ayrımı
Senedin dayandığı temel borç ilişkisi ile senedin soyut niteliği arasındaki ayrım, tahkimde de kendini gösterir. Türk Borçlar Kanunu (TBK) kapsamındaki temel ilişkiye dair savunmalar, senedin lehtar ile keşideci arasında kaldığı hallerde ileri sürülebilir.
Hakem Kararının İcrası
Tahkim sonucunda verilen karar, kanunun öngördüğü koşullar sağlandığında icra edilebilir hale gelir. 6102 sayılı Kanun kapsamındaki ticari defter ve kayıtların, hem tahkim yargılamasında hem sonraki aşamada delil değeri taşıdığı gözetilerek düzenli tutulması önemlidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Tahkim şartının geçerliliği ve kapsamı sözleşmeye göre değiştiğinden, somut uyuşmazlıkta bir ticaret hukuku uzmanına danışmanız uygun olur.