Karşılıksız çıkan bir çek veya ödenmeyen bir senet, alacaklıyı hem takip hem de dava boyutu olan çift katmanlı bir sürece taşır. Bu rehber, çek-senet kaynaklı ticari uyuşmazlıkları TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde, ticari davalardaki dava şartı arabuluculuk penceresinden ele alır.
Ticari Nitelik ve Arabuluculuk Şartı
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ticari dava sayıldığında, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Ancak kambiyo senetlerine özgü icra takibi bu şarttan bağımsız işler; yani senede dayalı takip başlatmak için arabuluculuk gerekmez. Bu ayrımın karıştırılması, alacaklıyı gereksiz bir bekleme süresine sokabilir.
Kambiyo Takibinin Avantajı
Çek ve bono, kambiyo senedi olmanın sağladığı özel takip yolundan yararlanır. Bu yolda borçlunun itirazı takibi kendiliğinden durdurmaz; itirazın icra mahkemesinde incelenmesi gerekir. Alacaklı için bu, tahsilatta zaman kazandıran önemli bir üstünlüktür.
Senedin Geçerliliğinde Kontrol Noktaları
- Zorunlu unsurların (bedel, tarih, imza, keşide yeri) tam olup olmadığı
- Ciro zincirinin kesintisiz biçimde alacaklıya ulaşıp ulaşmadığı
- İbraz sürelerine ve keşide tarihine ilişkin tutarlılık
- Tahrifat veya sonradan doldurma iddialarına karşı senedin fiziki durumu
Borçlunun Savunma Hattı
Borçlu tarafında en güçlü savunmalar çoğu zaman senedin bedelsizliği, teminat senedi olduğu ya da temel ilişkideki ayıp iddialarıdır. Bu iddiaların yazılı delille desteklenmesi gerekir; zira kambiyo ilişkisinde soyut itirazlar çabuk etkisiz kalır.
İki Yolu Birlikte Planlamak
Uygulamada en verimli yaklaşım, kambiyo takibi ile olası bir alacak davasını ayrı ama eşgüdümlü kurmaktır. Takip yürürken temel ilişkiye dair belgelerin de derlenmesi, itirazın iptali aşamasına geçildiğinde zaman kaybını önler.
Bu açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; senedin türü, ciro durumu ve tarafların ticari sıfatı süreci değiştirebileceğinden, dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz tavsiye edilir.