Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde uyuşmazlık çoğu kez senedin içeriğinden önce, takibin hangi yerde ve hangi usulle başlatıldığından doğar. TTK ve 6102 sayılı Kanun'un kambiyo hükümleri ile TBK'nın genel kuralları burada birlikte işler. Yetki itirazının zamanında ileri sürülmemesi ise sonradan telafi edilemez.
Yetkiyi Belirleyen Bağlantı Noktaları
- Borçlunun yerleşim yeri.
- Senedin ödeneceği yer olarak gösterilen mahal.
- Sözleşmede geçerli bir yetki kaydı varsa, bunun tarafların sıfatına göre bağlayıcı olup olmadığı.
- Birden çok borçlu varsa, her biri için ayrı değerlendirme gerekip gerekmediği.
Yetki kaydının geçerliliği taraflar arasındaki ilişkiye bağlıdır; tacir olmayan taraf bakımından bu kayıt her zaman sonuç doğurmaz. Bu nedenle takip başlatılmadan önce yetki analizi yapılması, sonradan takibin iptali riskini azaltır.
İtirazın Türü Kapıyı Belirler
Kambiyo takibinde borca ve imzaya itiraz, ilamsız takipten farklı olarak icra mahkemesine yapılır ve süresi kısadır. Yetki itirazının da bu aşamada, esasa ilişkin itirazla birlikte ileri sürülmesi gerekir; sonraya bırakılan yetki itirazı dinlenmez. Senedin kambiyo vasfını taşımadığı iddiası ise ayrı bir başlıktır ve takibin dayanağını doğrudan hedef alır.
Karşılıksız Çekte İki Ayrı Hat
Çekin karşılıksız çıkması hâlinde alacağın tahsili için icra takibi yürütülürken, kanunda öngörülen yaptırıma ilişkin başvuru ayrı bir usule tabidir ve icra mahkemesinde görülür. Bu iki hattın karıştırılması, hem sürelerin kaçırılmasına hem de talebin görevsizlikle reddine yol açar. Çek üzerindeki bankaya ibraz kaydının tarihi, her iki hatta da sayacın başlangıcıdır.
Menfi Tespit ve Tedbir
Senedin bedelsiz kaldığı, teminat amacıyla verildiği veya borcun ödendiği iddiası varsa açılacak menfi tespit davası genel mahkemede görülür ve ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi devreye girer. Bu dava tek başına takibi durdurmaz; tedbir talebinin ayrıca ve gerekçeli biçimde ileri sürülmesi gerekir.
Dosya Hazırlığı
- Senet aslı, ciro zinciri ve arka yüz kayıtları.
- Bankaya ibraz belgesi ve karşılıksız işlemine ilişkin kayıt.
- Senedin verilmesine dayanak sözleşme ve varsa teminat yazışmaları.
- Ödemeyi gösteren dekont, makbuz veya mahsup kayıtları.
- Takip talebi, ödeme emri ve tebliğ tarihini gösteren belge.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; senedin türü, tarafların sıfatı ve tebligat tarihi izlenecek adımları değiştirir. Ödeme emri elinize ulaştığında süreler kısa olduğundan, gecikmeden hukuki destek alınması önem taşır.