Ticari sözleşmelere konulan tahkim kaydı, uyuşmazlık çıktığında tarafları mahkeme yerine hakem önüne taşır. Sorun, kaydın varlığı değil işletilme biçimidir. 6102 sayılı TTK kapsamındaki ilişkilerde taraflar çoğu zaman önce mahkemeye başvurur; karşı taraf tahkim itirazını süresinde ileri sürmezse, sözleşmedeki kayıt fiilen işlevsiz hale gelir. Bu nedenle tahkim şartlı dosyalarda ilk hamle, doğru forumu seçmektir.
Tahkim Kaydının Geçerliliğini Ölçmek
Her tahkim cümlesi uygulanabilir değildir. Kaydın hangi uyuşmazlıkları kapsadığı, hakem sayısı, tahkim yeri ve uygulanacak hukuk belirsizse, sözleşme metni tek başına yol göstermez. Sipariş formu ve genel işlem koşulları üzerinden kurulan ilişkilerde, tahkim kaydının karşı tarafça bilinerek kabul edilip edilmediği ayrıca tartışılır. Analiz, sözleşmenin imzalı nüshası ile ekleri karşılaştırılarak yapılmalıdır.
Yanlış Forum Seçiminin Bedeli
- Tahkim şartına rağmen açılan davada karşı taraf süresinde itiraz ederse dava usulden reddedilir ve harç ile vekâlet ücreti yükü doğar.
- Tahkime gidilmesi gereken uyuşmazlıkta zorunlu arabuluculuk aşamasının nasıl işleyeceği önceden netleştirilmezse, aylar sonra başa dönülür.
- Hakem heyetinin yetkisi dışındaki bir talep tahkimde ileri sürüldüğünde, karar bu yönüyle sakatlanabilir.
Sözleşmeden Doğan Talebi Kurgulamak
6098 sayılı TBK çerçevesinde ifa, ayıptan doğan haklar, gecikme tazminatı ve sözleşmenin sona erdirilmesi farklı hukuki temellere dayanır. Talep tek bir kalem halinde yazıldığında, hakem heyeti hangi hukuki sebebe dayanıldığını yorumlamak zorunda kalır. Doğru yaklaşım, her talebi kendi dayanağı, hesabı ve delili ile ayrı ayrı göstermektir. Faiz başlangıcı için ihtar tarihi, teslim tutanağı veya fatura vadesi gibi somut bir an belirtilmelidir.
Delil Dosyasını Tahkime Göre Hazırlamak
Tahkim yargılamasında yazılı delil ağırlıklıdır ve dosyanın erken aşamada tamamlanması beklenir. Sözleşme ekleri, teknik şartname değişiklikleri, şantiye veya teslim tutanakları, e-posta yazışmaları ve ödeme dekontları kronolojik bir dizin halinde sunulmalıdır. Bilirkişi ya da uzman görüşü gerekecekse, bu ihtiyaç ilk dilekçede belirtilerek takvime yerleştirilir.
Karar Sonrası Sınırlı Denetim
Hakem kararına karşı esasa ilişkin geniş bir inceleme yolu bulunmaz; iptal, sınırlı sebeplerle ve kanunda öngörülen süre içinde istenebilir. Bu sınırlılık, yargılama sırasında usule ilişkin her itirazın tutanağa geçirilmesini önemli kılar. Tutanağa geçmeyen itiraz, sonradan ileri sürüldüğünde dikkate alınmayabilir.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar. Tahkim kaydının metni ve uyuşmazlığın niteliği izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, adım atmadan önce sözleşmenizin incelenmesi gerekir.