Şirket genel kurulunda alınan bir karara karşı çıkmak isteyen pay sahibinin karşılaştığı ilk soru, talebin iptal mi yoksa butlan tespiti mi olacağıdır. Bu tercih yalnızca hukuki nitelendirme değil, aynı zamanda süre ve dava açma hakkı sorunudur. TTK ve 6102 sayılı düzenleme çerçevesinde genel kurul kararlarına karşı başvuru yolu aşağıda ele alınmaktadır.
İptal mi, Butlan mı?
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar iptal davasına konu olur ve bu dava kısa bir hak düşürücü süreye tabidir. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran, anonim şirketin temel yapısını bozan ya da sermayenin korunmasına ilişkin hükümlere aykırı kararlar butlanla sakattır ve süreye bağlı olmaksızın tespiti istenebilir. Süresi kaçırılmış bir iptal talebinin butlan iddiasına dönüştürülmesi ancak gerçekten butlan sebebi varsa mümkündür; bu nedenle sebebin baştan doğru belirlenmesi gerekir.
Muhalefet Şerhi Olmadan Dava Açılabilir mi?
Toplantıda hazır bulunan pay sahibinin iptal davası açabilmesi, karara olumsuz oy vermesine ve muhalefetini toplantı tutanağına geçirtmesine bağlıdır. Uygulamada en sık kaybedilen hak burada doğar: sözlü itiraz yeterli sayılmaz, şerhin tutanakta yazılı olarak yer alması gerekir. Toplantıya çağrının usulsüz yapıldığı, gündemin ilan edilmediği ya da katılımın engellendiği hâllerde ise toplantıda bulunmayan pay sahibi de dava açabilir; ancak bu kez usulsüzlüğün ispatı davacıya düşer.
Delil Sözleşmesi Her Şeyi Bağlamaz
Taraflar HMK çerçevesinde belirli bir vakıanın yalnızca belirli delillerle ispat edilmesini kararlaştırabilir. Ancak bu serbestlik sınırsız değildir. Tarafın kendisini savunma imkânını fiilen ortadan kaldıran, ispat hakkını kullanılamaz hâle getiren münhasır delil sözleşmeleri geçerli sayılmaz. Ayrıca genel kurul kararının geçerliliği gibi kamusal denetime tabi konularda, sözleşmeyle getirilen ispat sınırlaması şirketler hukukunun emredici hükümlerinin önüne geçemez.
Toplanacak Belgeler
- Çağrı ilanı, gündem ve toplantıya davet yazıları
- Hazır bulunanlar listesi ve vekâletnameler
- Toplantı tutanağının aslına uygun örneği ve muhalefet şerhi
- Ticaret sicili kayıtları ile tescil ve ilan belgeleri
- Karara dayanak yapılan finansal tablolar ve raporlar
- Bakanlık temsilcisi bulunması gereken hâllerde buna ilişkin kayıt
Mahkeme ve Arabuluculuk Değerlendirmesi
İptal davası, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır ve bu yetki kuralı taraf iradesiyle değiştirilemez. Ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri için arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık genel kurul kararının iptali talebi bir para alacağı olmadığından, bu dava türü bakımından ayrı bir değerlendirme yapılması gerekir. Kararın uygulanmasının durdurulması isteniyorsa, teminat ve tedbir talebinin dilekçeyle birlikte ileri sürülmesi gerekir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi sunar. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantı tutanağının içeriği sonucu değiştirebileceğinden, kısa süre nedeniyle karar tarihinden hemen sonra değerlendirme yapılması yerinde olur.