Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmeye veya pay sahipleri sözleşmesine konulmuş bir tahkim kaydı bulunması, uyuşmazlığın nerede görüleceğini kökten değiştirir. TTK ve TBK ekseninde yürüyen bu tartışmalarda, delil hazırlığı kadar hangi kapının çalınacağı da sonucu belirler.
Tahkim Şartı Her Talebi Kapsar mı
Tahkim kaydının kapsamı çoğu zaman sanıldığı kadar geniş değildir. Şartın metni yalnızca sözleşmenin yorumundan doğan uyuşmazlıkları kapsıyor olabilir; buna karşılık kanundan doğan bazı talepler ve şirketler hukukunun kendine özgü davaları farklı bir çerçevede değerlendirilir. Bu nedenle ilk iş, tahkim şartının lafzını talep kalemleriyle satır satır eşleştirmektir.
- Sözleşmeden doğan tazminat ve pay devri talepleri
- Genel kurul kararlarına ilişkin talepler
- Yönetim organı üyelerinin sorumluluğuna ilişkin istemler
- Şirketin feshi veya çıkma-çıkarma sonucu doğuran talepler
Yanlış Kapı: Mahkeme ile Hakem Kurulu Arasındaki Sınır
Tahkim şartı bulunmasına rağmen mahkemeye başvurulduğunda, karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir ve dosya esasa girilmeden sonuçlanabilir. Tersi de mümkündür: tahkime elverişli olmayan bir talep hakem kurulu önüne getirildiğinde, verilen kararın ayakta kalması tartışmalı hâle gelir. Her iki senaryoda da kaybedilen şey yalnızca masraf değil, geçen zamandır.
Defter ve Kayıtların Delil Değeri
Şirket içi uyuşmazlıklarda delil, büyük ölçüde şirketin kendi kayıtlarındadır ve bu kayıtlara erişim çoğu zaman karşı tarafın kontrolündedir. Bu nedenle delil planı erken kurulmalıdır:
- Ticari defterler, yevmiye kayıtları ve mali tabloların ilgili dönem dökümleri
- Genel kurul ve yönetim organı karar defterleri ile toplantı çağrı belgeleri
- Pay defteri, pay devir sözleşmeleri ve ödeme akışını gösteren banka kayıtları
- Bağımsız denetim veya mali müşavir raporları
- Ortaklar arasındaki yazışmalar ve niyet mektupları
Tahkimde Delil Sunum Takvimi
Hakem yargılamasında usul, tarafların anlaşması ve kurulun belirlediği takvim üzerinden ilerler. Delil sunumu için tanınan süreler genellikle nettir ve geçtikten sonra yeni belge sunmak zorlaşır. Bu yüzden dilekçe teatisi başlamadan önce belge listesinin tamamlanmış, bilirkişi ya da uzman görüşü ihtiyacının tespit edilmiş olması gerekir. Uzman raporunun geç istenmesi, çoğu dosyada takvimin bütününü aksatır.
Karar Verirken
Tahkim mi mahkeme mi sorusunun cevabı, sözleşme metni ile talep kalemlerinin birlikte okunmasından çıkar. Yukarıdaki başlıklar genel bir çerçeve sunar; şirket yapısı, sözleşme metni ve uyuşmazlığın niteliği farklılık gösterdiğinden, başvuru yolu seçilmeden önce belgelerin hukuki incelemeden geçirilmesi önerilir.