Kambiyo senedine dayalı takiplerde savunma penceresi dardır ve çoğu hak kaybı, itirazın hangi mercie yöneltileceğinin bilinmemesinden doğar. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde bu rehber, çek ve senet uyuşmazlıklarında yetki tartışmasını ve buna bağlı belge hazırlığını ele alır.
Senedin Kendisini Denetlemek
İlk kontrol, senedin kanunda aranan unsurları taşıyıp taşımadığı üzerinedir. Zorunlu bir unsurun eksikliği, belgenin kambiyo senedi vasfını yitirmesine ve takibin dayanağının değişmesine sebep olabilir. Bu nedenle takip dosyasındaki senedin aslının incelenmesi, fotokopisi üzerinden yürütülen değerlendirmeden çok daha güvenilirdir. Keşide yeri, düzenleme tarihi ve ciro silsilesi ayrı ayrı not edilmelidir.
Yetki İtirazının Zamanı
Yetki itirazı, kambiyo takiplerinde diğer itirazlarla birlikte ve kısa süre içinde ileri sürülmesi gereken bir savunmadır. Sonradan gündeme getirilen yetki itirazı dikkate alınmaz. Ayrıca yetki itirazında bulunurken yetkili olduğu düşünülen icra dairesinin açıkça gösterilmesi gerekir; bunun belirtilmemesi itirazın sonuçsuz kalmasına yol açar. Senette yer alan yetki kaydının geçerli olup olmadığı da ayrıca değerlendirilmelidir.
İtiraz Türlerini Karıştırmamak
- İmzaya itiraz: senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası, ayrı ve açık biçimde ileri sürülmelidir.
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası.
- Yetkiye itiraz: takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğu iddiası.
- Şikâyet: icra müdürlüğü işleminin kanuna aykırılığına ilişkin başvuru.
İspatı Güçlendiren Belgeler
Senedin teminat amacıyla verildiği iddiası, uygulamada en çok tartışılan savunmalardandır ve yazılı delille desteklenmediğinde sonuç vermesi güçtür. Bu nedenle senedin verildiği ilişkinin altındaki sözleşme, teslim tutanağı, cari hesap ekstresi ve tarafların yazışmaları dosyaya birlikte sunulmalıdır. Ödeme yapıldığı iddiasında ise banka kayıtlarının senet borcuyla eşleştirilmesi, sadece dekont sunmaktan daha ikna edicidir.
Takibi Değerlendirme Sırası
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini tespit edin; bütün süreler buradan başlar.
- Senedin aslını inceleyin ve zorunlu unsurları tek tek kontrol edin.
- İleri süreceğiniz itirazları tek bir dilekçede toplayın; eksik bırakılan itiraz sonradan tamamlanamaz.
- Yetki itirazı yapıyorsanız yetkili gördüğünüz daireyi mutlaka gösterin.
- İcra mahkemesine başvuru gerektiren hâlleri ayrı bir başlıkta planlayın.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır. Senedin türü, ciro geçmişi ve tebligat durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığında vakit kaybetmeden hukuki destek almanız uygun olur.