Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararına itiraz eden pay sahibinin karşılaştığı ilk sorun, kararın içeriği değil hangi mahkemeye, nereye ve ne zaman başvurulacağıdır. Şirket ana sözleşmesine veya ortaklar arası protokole konulan delil sözleşmesi kayıtları da bu tabloya ayrı bir katman ekler.
Görev ve Yetki: İki Ayrı Soru
Genel kurul kararının iptali istemi TTK kapsamında mutlak ticari dava niteliğindedir; bu nedenle görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetki bakımından ise dava, şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Uygulamada en sık yapılan hata, pay sahibinin kendi yerleşim yerindeki mahkemeye başvurmasıdır. Şirketin fiilen faaliyet gösterdiği adres ile ticaret sicilinde kayıtlı merkez adresi farklıysa, ölçüt sicildeki merkezdir.
Tebligatı Beklemek Neden Hak Kaybı Doğurur
İptal davasında süre, kural olarak genel kurul karar tarihinden itibaren üç aydır. Toplantıya katılmamış veya muhalefetini tutanağa geçirmiş pay sahipleri, çoğu zaman kararın kendilerine ayrıca tebliğ edilmesini bekler. Oysa şirketin pay sahiplerine karar tebliğ etme yükümlülüğü bulunmadığından, beklemek doğrudan hak düşürücü sürenin tükenmesi anlamına gelir. Tescil ve ilan tarihinin öğrenilmesi için Ticaret Sicili Gazetesi kaydının düzenli izlenmesi, bu riski azaltan en basit önlemdir.
Delil Sözleşmesi Yetkiyi Değiştirir mi
Delil sözleşmesi, HMK anlamında tarafların ispat faaliyetini belirli delillerle sınırlandırmasıdır; mahkemenin görevini veya kesin yetki kurallarını değiştirmez. Bu ayrım pratikte şu sonucu doğurur:
- Ortaklar arası protokoldeki münhasır delil kaydı, dava açılacak mahkemeyi değil, o mahkemede nelerin ispat aracı sayılacağını etkiler.
- Genel kurul iradesinin oluşumu tutanak, hazirun cetveli ve toplantı çağrı belgeleriyle ispatlanır; bu belgelerin dışlanmasını öngören bir kayıt, kararın geçerliliği denetimini işlevsiz bırakabileceğinden dar yorumlanır.
- Tahkim şartı ile delil sözleşmesi karıştırılmamalıdır; birincisi yargı yolunu, ikincisi yalnızca ispat aracını belirler.
Dosya Kurarken İzlenecek Sıra
- Çağrı usulü, gündem ve toplantı yeter sayısına ilişkin belgeler tek klasörde toplanır.
- Muhalefet şerhinin tutanağa hangi ifadeyle geçtiği kelimesi kelimesine tespit edilir.
- Karar tarihi esas alınarak geri sayım takvimi kurulur, tescil ilanı ayrıca not edilir.
- Delil sözleşmesi varsa kapsamı ve süresi çıkarılır; iptal sebebiyle ilgisi ayrıca değerlendirilir.
- İptal talebinin yanında butlan veya yokluk iddiasının ileri sürülüp sürülmeyeceği belirlenir.
Değerlendirme
Genel kurul uyuşmazlıklarında zaman, çoğu zaman esasa ilişkin argümandan daha belirleyicidir. Şirket yapısı, pay oranları ve toplantı gündemi her dosyada farklı sonuç doğurabileceğinden, karar tarihi öğrenilir öğrenilmez bir hukukçuyla görüşülmesi yerinde olur. Buradaki açıklamalar yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır.