Şirket içi çekişmeler çoğu zaman esasa girilmeden önce bir yetki tartışmasıyla karşılaşır. Ortağın ikametgâhı, şirketin fiili ofisi ve ticaret sicilinde görünen merkez farklı şehirlerdeyse, dava daha ilk celsede usul engeline takılabilir.
Uyuşmazlığın Niteliği Görevi Belirler
Ortaklık ilişkisinden doğan davalar TTK kapsamında ticari dava sayıldığından asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Ancak her ortak çekişmesi otomatik olarak ticari nitelikte olmaz: ortaklar arasında imzalanan kişisel kefalet, taşınmaz devri veya aile içi paylaşım protokolünden doğan talepler farklı mahkemelerin görev alanına girebilir. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanmadan önce talebin hukuki dayanağı tek tek ayrıştırılmalıdır.
Merkez Adresi Neden Belirleyici
Şirkete yöneltilen taleplerde yetki, kural olarak tüzel kişinin ticaret sicilinde kayıtlı merkezine bağlıdır. Şirketin yıllardır başka bir ilde faaliyet göstermesi, sicil kaydı güncellenmedikçe yetkiyi kendiliğinden taşımaz. Buna karşılık şube işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda şubenin bulunduğu yer mahkemesine başvurulabilmesi, davacıya seçim imkânı tanır.
Tahkim Şartı Varsa Ne Olur
- Ana sözleşmede veya ortaklık sözleşmesinde geçerli bir tahkim kaydı varsa, mahkeme önündeki dava ilk itiraz üzerine usulden reddedilebilir.
- Tahkim kaydının kapsamı dar yazılmışsa yalnızca belirli talepler hakem önüne gider; diğerleri için mahkeme yolu açık kalır.
- Şirketler hukukunda bazı talepler niteliği gereği tahkime elverişli sayılmayabileceğinden, kayıt metni kelime kelime okunmalıdır.
Tebligat Gecikmesi: Sessiz Süre Kaybı
Şirket adresine yapılan tebligatın ortağa hiç ulaşmadığı durumlar, bu tür dosyaların en sık görülen kör noktasıdır. Yönetim organını elinde tutan taraf, tebligatları merkez adreste teslim aldığı için karşı ortak gelişmeleri geç öğrenir. Sicil adresinin terk edilmiş olması halinde Tebligat mevzuatı uyarınca yapılan işlemler yine de geçerli sayılabileceğinden, ortağın kendi adresini şirkete yazılı olarak bildirmesi ve sicil kayıtlarını düzenli izlemesi gerekir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı baştan planlanmalıdır.
Kısa Kontrol Listesi
- Güncel ticaret sicili kaydı ve son gazete ilanları alınır.
- Talepler ticari ve ticari olmayan şeklinde ikiye ayrılır.
- Tahkim ve yetki kayıtlarının metni çıkarılır, kapsamı yorumlanır.
- Tebligat adresleri ile fiili adresler karşılaştırmalı tabloya işlenir.
Her ortaklık yapısının kendine özgü sözleşme mimarisi olduğundan, burada anlatılanlar genel çerçeveden ibarettir. Dava yolunu seçmeden önce sözleşme metinlerinin bir hukukçuyla birlikte incelenmesini öneririz.