Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarının hukuki denetimi, çoğu zaman esasa girilmeden önce bir usul sorusuna takılır: dava hangi yerde ve hangi mahkemede açılacaktır? TTK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde bu sorunun yanıtı, şirketin merkezi ile kararın pay sahibinin bilgisine ulaşma anı arasındaki ilişkiden doğar. Tebligatın gecikmesi ise bu iki unsuru birbirinden koparıp hak arama penceresini fark edilmeden daraltır.
Şirket Merkezi Neden Belirleyicidir?
Genel kurul kararlarına ilişkin uyuşmazlıklar ticari nitelikte olduğundan asliye ticaret mahkemelerinin görev alanına girer; ayrı bir ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yer bakımından ise ticaret siciline tescilli şirket merkezi esas alınır. Pay sahibinin kendi ikametgâhında dava açma refleksi, dosyanın görevsizlik ya da yetkisizlikle karşılaşmasına ve aylarla ölçülen bir gecikmeye yol açar.
Merkez adresi yakın tarihte değişmişse tescil tarihi ile karar tarihinin karşılaştırılması gerekir. Sicil kayıtlarının dilekçe ekine konulması, karşı tarafın yetki itirazını baştan karşılar.
Tebligat Gecikmesi Süre Hesabını Nasıl Bozar?
İptal talebinde süre, kararın alındığı tarih ile pay sahibinin karardan haberdar olduğu an arasındaki ilişkiye göre değerlendirilir. Toplantıya katılmayan veya çağrının kendisine ulaşmadığını ileri süren ortak bakımından kritik nokta, çağrı ve karar metninin fiilen ne zaman eline geçtiğidir.
- Çağrı ilanının yayım tarihi ile posta kaydı tarihini ayrı ayrı belgeleyin.
- Adres değişikliği bildirilmişse bunun şirket kayıtlarına işlendiği tarihi araştırın.
- Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihinin ispatıyla birlikte ileri sürülmelidir.
- Elektronik tebligat kullanılıyorsa sistem üzerindeki erişim kayıtlarını saklayın.
Yetki İtirazı Ne Zaman İleri Sürülür?
Yetki, kural olarak ilk itirazlar arasında ve cevap süresi içinde ileri sürülür. Davalı şirket bunu zamanında yapmazsa ve kesin yetki kuralı yoksa mahkeme davaya bakmayı sürdürür. Davacı tarafta ise ihtiyati tedbir talebinin yetkisiz mahkemeden istenmesi, verilen tedbirin akıbetini tartışmalı hale getirir.
Dosyayı Yetki Tartışmasına Hazırlamak
- Toplantı tutanağı, hazır bulunanlar cetveli ve gündem ilanını tarih sırasına dizin.
- Sicil gazetesi kayıtlarıyla merkez adresini ve tescil tarihini teyit edin.
- Tebligat evrakının tamamını (zarf, mazbata, ilan) tek klasörde toplayın.
- Süre hesabını hem karar tarihi hem öğrenme tarihi varsayımıyla ayrı ayrı yapın.
- Yetkisizlik ihtimaline karşı dosyanın gönderileceği mahkemeyi baştan belirleyin.
Değerlendirme
Genel kurul uyuşmazlıklarında yetki ve süre, çoğu kez esasa ilişkin iddialardan daha erken sonuç doğurur. Şirket yapısına ve tebligat geçmişine göre tablo değişebileceğinden, karar örneği ve tebligat belgeleriyle birlikte bir hukukçudan değerlendirme almak yerinde olur.