Şirketlerde çıkan uyuşmazlıkların önemli bölümü, alınan kararın içeriğinden değil kararın alınış biçiminden doğar. Genel kurul toplantısında çağrı usulü, gündem ve temsil belgeleri doğru kurulmadığında, esasen yerinde olan bir karar dahi sakatlanabilir. Bu rehber, TTK çerçevesinde toplantı öncesi ve sonrası yapılacak yetki ve geçerlilik kontrollerini ele alır.
Sakatlık Türlerini Ayırmak
Uygulamada iptal edilebilir kararlar ile batıl kararlar sıklıkla birbirine karıştırılır. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iptal sebebi oluştururken; pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran veya anonim şirketin temel yapısına aykırı düşen kararlar için butlan gündeme gelir. Toplantının hiç yapılmamış olması gibi ağır hâllerde ise yokluk tartışılır. Bu ayrım, dava türünü ve süreye tabi olup olmadığını doğrudan belirlediği için dilekçe yazılmadan önce netleştirilmelidir.
Toplantı Öncesi Belge Kontrolü
- Çağrının usulüne uygun yapıldığına ve ilan sürelerine ilişkin kayıtlar
- Gündemde yer almayan konuda karar alınıp alınmadığı
- Hazır bulunanlar listesi ile pay defteri kayıtlarının uyumu
- Vekaletname, temsil belgesi ve tüzel kişi ortakların yetki belgeleri
- Bakanlık temsilcisinin bulunması gereken hâllerde bu şartın sağlanıp sağlanmadığı
- Toplantı ve karar nisaplarının imtiyazlı paylar dikkate alınarak hesaplanması
Muhalefet Şerhi ve Dava Ehliyeti
İptal davası açabilmek için toplantıya katılan pay sahibinin olumsuz oy kullanması ve muhalefetini tutanağa geçirmesi aranır. Muhalefetin hangi karara ilişkin olduğu açıkça yazılmalı, genel bir itiraf cümlesiyle yetinilmemelidir. Toplantıya çağrılmayan veya usulsüz çağrılan pay sahibi ile yönetim kurulu üyeleri bakımından dava ehliyeti farklı esaslara tabidir. Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce metnin okunması, sonradan telafisi mümkün olmayan bir eksikliği önler.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
Genel kurul kararlarının iptali, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yetki bakımından esas sözleşmede yer alan farklı düzenlemelerin geçerli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Kararın uygulanmasının ertelenmesi isteniyorsa, TBK ve usul hükümleri çerçevesinde tedbir talebinin gerekçesi somut zarara dayandırılmalı; ticaret sicilinde tescil edilmiş bir karar söz konusuysa sicil kaydına yönelik talep de eklenmelidir.
Şirket İçi Uzlaşı mı, Dava mı
- Uyuşmazlığın kaynağı belirlenir: pay oranı, temettü dağıtımı, yönetim yetkisi ya da bilgi alma hakkı.
- Pay devri, kâr dağıtım taahhüdü veya oy sözleşmesi gibi alternatif çözümlerin uygulanabilirliği ölçülür.
- Davanın şirket işleyişine ve ticari itibara etkisi tahmin edilir.
- Uzlaşma protokolü hazırlanacaksa, ileride açılabilecek sorumluluk davalarının kapsamı açıkça düzenlenir.
- Uzlaşma sağlanamazsa iptal davası süresinin kaçırılmaması için takvim kurulur.
Yukarıdaki başlıklar genel bilgi sunar; şirketin türü ve esas sözleşme hükümleri sonucu değiştirebileceğinden, karar alınmadan önce ticaret hukuku alanında değerlendirme yapılması yararlıdır.