Ortaklar arasındaki gerilim, genellikle genel kurul kararı, temsil yetkisi ya da kâr dağıtımı üzerinden görünür hâle gelir. TTK, TBK ve 6102 çerçevesinde bu tür uyuşmazlıklarda asıl belirleyici olan, uzun yargılamanın kendisinden çok, süreç devam ederken şirketin fiilen kimin elinde kalacağıdır. İhtiyati tedbir talebi bu nedenle yalnızca bir yan istem değil, çoğu dosyada yol seçiminin merkezidir.
Tedbir Talebinin Gerçek İşlevi
Tedbir, hakkın kendisini hükme bağlamaz; yargılama sonuna kadar mevcut durumun korunmasını ya da telafisi güç zararın önlenmesini amaçlar. Talep edilen tedbirin kapsamı ne kadar geniş olursa, mahkemenin aradığı yaklaşık ispat eşiği ve teminat beklentisi de o ölçüde yükselir. Bu yüzden genel ifadeli bir "şirket işlemlerinin durdurulması" istemi yerine, hangi işlemin hangi tarihten itibaren ve neden sınırlanacağının somut yazılması sonucu değiştirir.
Talep Edilebilecek Tedbir Türlerini Ayırmak
- Genel kurul kararının icrasının geri bırakılmasına yönelik istemler
- Pay defterine kayıt, pay devri ya da sermaye artırımı işlemlerine ilişkin sınırlamalar
- Şirket hesapları ve ticari defterler üzerinde delil tespiti nitelikli talepler
- Temsil yetkisinin kullanımına ve imza sirkülerine ilişkin geçici düzenlemeler
- Ortaklık payı üzerine konulacak devir yasağı şerhleri
Sulh Görüşmesini Değerlendirirken
Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğun dava şartı olduğu unutulmamalıdır; ancak şirketler hukukundan doğan her talep aynı rejime tabi değildir. Sulh masasında değerlendirilecek asıl soru, ortaklığın sürdürülebilir olup olmadığıdır. Ortaklık ilişkisi fiilen bitmişse, çıkış bedeli ve pay değerlemesi üzerinden yürütülen bir müzakere, yıllara yayılan çekişmeli bir yargılamadan daha yüksek net sonuç verebilir. Buna karşılık şirket kaynaklarının aktarıldığı yönünde somut emare varsa, önce koruma tedbiri, sonra müzakere sıralaması tercih edilmelidir.
Karar Öncesi Kontrol Adımları
- Esas sözleşmedeki devir sınırlaması, tahkim ve karar nisabı hükümlerini çıkarın.
- Genel kurul ve yönetim organı karar defterlerinin tarih sırasını doğrulayın.
- Tedbir talebi için dayanılacak belgeleri talep türüne göre eşleştirin.
- Teminat yatırılması hâlinde bunun şirkete mi ortağa mı yük olacağını kararlaştırın.
- Tedbir kararı sonrası tamamlayıcı dava süresini takvime yazın.
Pay yapısı, esas sözleşme metni ve mevcut ticari faaliyet düzeyi sonucu doğrudan etkiler; buradaki başlıklar genel bir yol haritasıdır. Tedbir talebinin kapsamı belirlenmeden yapılacak müzakere, çoğu zaman zayıf pozisyondan yürütülür.