Ticari ilişkilerde iki ayrı yetki sorunu sık sık birbirine karışır: sözleşmeyi imzalayan kişinin şirketi temsil yetkisi ile uyuşmazlık çıktığında hangi mahkemenin bakacağını belirleyen yetki kaydı. İkisinin de sonucu ağırdır; birincisi sözleşmenin şirketi bağlayıp bağlamadığını, ikincisi davanın nerede görüleceğini belirler. TTK ve TBK ekseninde hazırlanan bu rehber, uyuşmazlık büyümeden yapılacak kontrolleri sıralar.
Kim İmzaladı? Temsil Yetkisinin Denetimi
Şirket adına atılan imzanın bağlayıcılığı, imzalayanın temsil yetkisine ve bu yetkinin sınırlarına bağlıdır. Ticaret sicilinde tescil ve ilan edilmiş temsil düzeni ile şirket içi kararlar arasında fark bulunabilir. Sözleşme aşamasında imza sirküleri ve güncel sicil kaydının alınmaması, sonradan yetkisiz temsil iddiasıyla karşılaşma riskini doğurur. Ticari vekil, ticari temsilci ve pazarlamacı gibi sıfatların yetki kapsamı da birbirinden farklıdır.
Yetki Kaydının Geçerliliğinde Kontrol Listesi
- Tarafların her ikisinin de tacir sıfatı taşıyıp taşımadığının belirlenmesi
- Yetki kaydının açık, tek bir yer gösterecek biçimde ve yazılı olarak kurulmuş olması
- Kanunun kesin yetki öngördüğü uyuşmazlık türlerinin ayrıca kontrol edilmesi
- Genel işlem koşulları içine gizlenmiş kayıtların ayrıca değerlendirilmesi
- Sözleşmeye sonradan eklenen ek protokollerin yetki kaydını değiştirip değiştirmediğinin izlenmesi
Tahkim Şartı ile Yetki Kaydı Birlikte Bulunuyorsa
Sözleşmede hem tahkim şartı hem de yetkili mahkeme kaydı yer aldığında, iki hükmün nasıl uzlaştırılacağı başlı başına bir uyuşmazlık konusu olur. Bu durumda metnin bütünü, tarafların iradesi ve hükümlerin yerleştirildiği bölüm birlikte yorumlanır. Sözleşme hazırlanırken bu iki kaydın aynı anda bırakılmaması, ileride yıllar süren bir usul tartışmasını baştan önler.
Uyuşmazlık Çıktığında İlk Yapılacaklar
- Sözleşmenin imzalı asıl nüshası ile eklerinin tarih sırasına dizilmesi
- İmza tarihindeki sicil kaydının ve imza yetkilerinin çıkarılması
- Sipariş, teslim ve fatura akışının sözleşme hükümleriyle eşleştirilmesi
- Karşı tarafın yetki veya tahkim itirazı ihtimaline karşı cevap taslağının hazırlanması
Sulh mü, Dava mı? Ticari İlişkide Karar Eşiği
Ticari uyuşmazlıkta karar yalnızca alacak tutarına göre verilmez; ilişkinin devam edip etmeyeceği, tedarik zincirindeki yeri ve itibar etkisi de tartıya girer. Belge zinciri güçlü ve karşı tarafın ödeme kabiliyeti yerindeyse müzakere hızlı sonuç verebilir. Yetki veya temsil tartışması varsa, uzun bir usul aşamasının maliyeti sulh teklifiyle karşılaştırılmalıdır.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır ve sözleşmenizin kendi metni sonucu değiştirebilir. Yetki veya temsil tartışması içeren bir dosyada adım atmadan önce sözleşmeyi bir hukukçuya inceletmeniz uygun olur.