Ortaklar veya şirket ile yönetim organı arasındaki uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman esas sözleşmeye ya da pay sahipleri sözleşmesine bir delil sözleşmesi hükmü koyar. Bu hükmün ne kadarının geçerli olduğu ve uyuşmazlığın hangi mercie taşınacağı, ispat stratejisinin ilk iki sorusudur.
Delil Sözleşmesi Neyi Bağlar, Neyi Bağlamaz
Delil sözleşmesiyle taraflar, belirli vakıaların yalnızca belirli delillerle ispatlanacağını kararlaştırabilir; örneğin ihtarların yalnızca noter veya KEP üzerinden yapılacağı, ticari defter ve kayıtların esas alınacağı düzenlenebilir. Ancak bu serbesti sınırsız değildir: tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda ve hâkimin re'sen araştırdığı hususlarda delil sözleşmesi sonuç doğurmaz. Bir tarafı delil ileri sürmekten tümüyle yoksun bırakan düzenlemelerin geçersizliği de tartışılır.
Ticaret Mahkemesi, Genel Mahkeme, Tahkim
Yanlış mercie başvuru bu alanda en pahalı hatadır. Aynı sözleşme metninde hem tahkim hem yetki şartı bulunması, hangi taleplerin tahkime tabi olduğunun belirsiz bırakılması ve şirketler hukukuna özgü bazı davaların niteliği gereği mahkemede görülmesi, sık karşılaşılan çelişkilerdir. Başvurudan önce şu ayrım netleştirilmelidir:
- Talep, ortaklar arasındaki sözleşmesel bir alacağa mı yoksa şirket organlarına ilişkin bir karara mı dayanıyor
- Sözleşmedeki tahkim şartı bu talebi kapsıyor mu
- Uyuşmazlık ticari dava niteliğinde mi, arabuluculuk dava şartı devrede mi
Şirket Kayıtlarına Erişimin Planlanması
- Pay defteri, yönetim kurulu ve genel kurul karar defterlerinin örnekleri talep edilir.
- Ticaret sicil kayıtları ve tescil edilmiş belgeler dosyaya alınır.
- Bilgi alma ve inceleme hakkının kullanıldığı yazışmalar tarih sırasıyla saklanır.
- Talebin reddedildiği hâller, sonraki aşamada karine oluşturacak şekilde kayda geçirilir.
Bilirkişi ve Özel Denetim Beklentisini Doğru Kurmak
Ticari defterler, usulüne uygun tutulmuş olmak kaydıyla sahibi lehine de delil olabilir; bu nedenle karşı tarafın defterlerinin incelenmesini istemek iki yönlü sonuç doğurabilir. Mali içerikli iddialarda bilirkişi incelemesinin kapsamı, dilekçede sorulacak sorularla önceden çerçevelenmelidir. Belirsiz bırakılan inceleme talepleri, dosyayı uzatmaktan başka sonuç vermez.
Değerlendirme Notu
Bu metin genel bilgi sunar; sözleşme metninizin lafzı, ortaklık yapısı ve talebin niteliği sonucu doğrudan etkiler. Delil sözleşmesine dayanmadan önce hükmün geçerliliğinin hukuken değerlendirilmesini öneririz.