Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda zaman, taraflardan birinin lehine işler. Genel kurul kararıyla sermaye yapısı değiştirilmiş, temsil yetkisi devredilmiş ya da şirket malvarlığı elden çıkarılmışsa, sonradan verilecek bir karar çoğu zaman fiilî durumu geri getirmez. Bu nedenle TTK ve 6102 sayılı düzenleme kapsamındaki şirket içi ihtilaflarda ihtiyati tedbir, esas davadan önce gelen asıl mücadele alanıdır.
Tedbir Talebini Neye Dayandıracaksınız
Tedbir kararı, mevcut durumda meydana gelebilecek değişmenin hakkın elde edilmesini önemli ölçüde zorlaştıracağı hâllerde verilir. Talep dilekçesinde bu zorluk soyut biçimde değil, somut olgularla anlatılmalıdır: hangi işlemin ne zaman yapılmak üzere olduğu, hangi malvarlığı kaleminin devre konu edildiği ve bunun geri dönüşünün neden mümkün olmayacağı gösterilmelidir. Talep, yaklaşık ispat ölçüsünde delillerle desteklenmelidir.
Hangi Tedbir İsteniyor
- Genel kurul kararının icrasının geri bırakılması.
- Pay defterine kayıt veya pay devri işlemlerinin durdurulması.
- Temsil ve ilzama ilişkin tescil işlemlerinin engellenmesi.
- Şirkete ait taşınmaz veya araçlar üzerine devir yasağı konulması.
Talebin kapsamı, şirketin olağan faaliyetini tümüyle durduracak genişlikte kurgulanırsa reddedilme ihtimali artar. Dar ve hedefe yönelik bir istem daha güçlüdür.
Süre Riskinin Üç Katmanı
- Genel kurul kararının iptali istemi, karar tarihinden itibaren işleyen üç aylık hak düşürücü süreye tabidir.
- Dava açılmadan önce alınan tedbir kararında, esas dava HMK uyarınca öngörülen iki haftalık süre içinde açılmazsa tedbir kendiliğinden kalkar.
- Tedbir kararına itiraz da kısa bir süreye bağlıdır; karşı taraf için bu süre kararın tebliğinden işler.
Bu üç sürenin ayrı ayrı takip edilmemesi, lehe alınmış bir kararın kendiliğinden ortadan kalkmasına yol açar.
Teminat ve Karşı Riskler
Tedbir kararı kural olarak teminat karşılığında verilir. Teminat tutarı yatırılmazsa karar uygulanmaz; bu nedenle nakit planlaması talep aşamasında yapılmalıdır. Haksız çıkılması hâlinde karşı tarafın uğradığı zarardan sorumluluk doğabileceği de baştan değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme, tedbirin kapsamını dar tutmanın bir başka gerekçesini oluşturur.
Butlan ve İptal Ayrımı
Bazı kararlar iptal edilebilir nitelikteyken, kanunun emredici hükümlerine aykırı olanlar baştan geçersizdir ve bu geçersizliğin ileri sürülmesi süreye bağlı değildir. Üç aylık süre kaçırılmış bir dosyada, kararın hangi kategoriye girdiği yeniden incelenmelidir. TBK kapsamındaki genel geçersizlik sebepleri de bu incelemede gözden geçirilir.
Bu metin genel çerçeve sunar. Şirketin türü, karar defteri kayıtları ve ortaklık yapısı değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, tedbir talebi hazırlamadan önce belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız uygun olur.