Kambiyo senedine dayanan alacaklarda hızlı hareket etmek çoğu zaman tahsilatın kendisinden daha önemlidir. TTK ve 6102 sayılı Kanun'un kambiyo hükümleri ile TBK'nın genel borç düzeni birlikte işlediğinden, alacaklının seçtiği geçici koruma yolu dosyanın tümünü şekillendirir. Bu rehber, talep türünün seçimi ve teminat sorunu üzerinde durur.
İhtiyati Tedbir mi İhtiyati Haciz mi
Para alacaklarında kural olarak başvurulan yol ihtiyati hacizdir; ihtiyati tedbir ise bir şeyin yapılması, yapılmaması veya mevcut durumun korunmasına yöneliktir. Uygulamada bu ayrım karıştırıldığında talep reddedilir ve geçen süre içinde borçlunun malvarlığı el değiştirebilir. Buna karşılık senedin iptali, ciro zincirinin tartışmalı olması veya senedin üçüncü kişiye devrinin önlenmesi gibi hâllerde tedbir talebi yerinde olabilir.
Kararın Ardından İşleyen Kısa Süre
- İhtiyati haciz kararı alındıktan sonra, kanunda öngörülen kısa süre içinde icra takibine veya davaya geçilmesi gerekir.
- Bu süre kaçırıldığında karar kendiliğinden hükümsüz kalır ve yeniden başvuru gerekir.
- Kararın uygulanması için icra dairesine yapılan talebin de kendi süresi vardır.
- Teminat yatırılmadan karar uygulanamayacağından, teminat hazırlığı başvuruyla eş zamanlı yürütülmelidir.
Senedin Şekil Şartlarını Önce Kontrol Etmek
- Senette bulunması gereken kayıtların eksiksiz olup olmadığı incelenir; eksiklik senedi kambiyo vasfından çıkarabilir.
- Vade, keşide yeri ve tarihi ile lehtar bilgileri okunaklı biçimde kayıt altına alınır.
- Ciro zinciri kesintisiz mi, beyaz ciro var mı, yetkili hamil sıfatı belgeleniyor mu kontrol edilir.
- Çekte ibraz kaydı ve karşılıksız işlemi yapılmışsa buna ilişkin banka şerhi dosyaya konur.
Borçlu Tarafında Savunma Hattı
Kambiyo takibinde borçlunun imzaya ve borca itirazı farklı sürelere ve farklı ispat kurallarına tabidir. İmza inkârı ileri sürülüyorsa bunun açıkça ve süresinde yapılması gerekir. Senedin teminat amacıyla verildiği iddiası ise yazılı delille desteklenmediğinde çoğu zaman sonuç doğurmaz; bu nedenle sözleşme, protokol veya yazışma kayıtlarının saklanması önemlidir.
Karşılıksız Çekte Ayrı Yol
Karşılıksız işlemi yapılan çek bakımından, alacağın tahsiline yönelik icra takibinden ayrı olarak kanunda öngörülen şikayet yolu bulunur. Bu yol kendi süresine tabidir ve tahsil takibiyle karıştırılmamalıdır. Şikayet süresi geçtiğinde alacak hakkı devam etse de bu ek imkân kapanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; senedin türü, tarafların sıfatı ve mevcut delil durumu izlenecek yolu değiştirir. Geçici koruma talebi hazırlanmadan önce dosyanın bir ticaret hukuku uygulayıcısıyla değerlendirilmesi önerilir.