Ortaklar arasındaki gerilim çoğu zaman genel kurul öncesinde değil, ilk ihtarnamenin gönderildiği gün görünür hale gelir. TTK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde yürüyen şirket içi uyuşmazlıklarda ise dava açmadan önce yanıtlanması gereken soru şudur: talep konusu, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan bir ticari dava mıdır, yoksa arabuluculuk şartına tabi olmayan bir talep midir? Bu ayrım yapılmadan atılan her adım süre kaybettirir.
Hangi Talep Arabuluculuk Şartına Tabi
Ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, fesih ve tespit istemleri gibi para alacağına dayanmayan talepler farklı bir usul izler. Aynı dilekçede hem para alacağı hem başka nitelikte talep birleştirildiğinde, arabuluculuk şartının kapsamı kalem kalem değerlendirilmelidir.
Ortaklar Arası İhtarın Tebliği ve Kaçan Süreler
Şirket kayıtlarındaki adres güncel değilse, ortağa gönderilen ihtarname eski adrese tebliğ edilir ve muhatap günler sonra haberdar olur. Genel kurul çağrısı, sermaye artırımına ilişkin bildirim ya da temerrüt ihtarı gibi belgelerde bu gecikme doğrudan hak kaybına dönüşebilir. Bu nedenle uyuşmazlık başlar başlamaz ticaret sicil kayıtlarındaki adres bilgisi ile pay defteri kayıtları karşılaştırılmalı, tebligat geçmişi bir tabloya çıkarılmalıdır.
Delil Dosyasının Kurulması
- Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul tutanakları
- Ortaklar arasındaki sözleşmeler ile TBK kapsamındaki yan taahhütler
- Şirket banka hesap hareketleri ve ortaklarla yapılan cari hesap kayıtları
- Çağrı, ihtar ve azil yazışmalarına ait tebliğ belgeleri
Genel Kurul Kararlarına Karşı Zaman Baskısı
Genel kurul kararının iptali istemi kısa süreye bağlıdır ve toplantıya katılıp muhalefetini tutanağa geçirme koşulu bakımından kayıt önemlidir. Toplantı sırasında muhalefet şerhinin yazılı ve açık biçimde tutanağa geçirilmesi, sonradan yürütülecek bütün tartışmanın dayanağını oluşturur. Bu kayıt yoksa, esasa ilişkin en güçlü iddia bile usul engeline takılabilir.
Uzlaşma ile Dava Arasındaki Tercih
Şirket içi uyuşmazlıklarda dava süreci ticari faaliyeti de etkiler; bankalarla ilişkiler, ihale katılımları ve tedarik zinciri bundan pay alır. Bu nedenle arabuluculuk aşaması yalnızca bir usul basamağı olarak değil, pay devri, kâr dağıtımı ya da yönetim yapısında değişiklik gibi seçeneklerin masaya konabileceği bir zemin olarak da değerlendirilmelidir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tanıtır; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve talebin niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü değerlendirme yapılmasında yarar vardır.