Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklarda dosyanın esasına hiç girilmeden zaman kaybedilmesinin en yaygın sebebi, talebin yanlış mahkemede veya yanlış yerde açılmasıdır. TTK ve 6102 sayılı düzenleme kapsamındaki uyuşmazlıklarda yetki ve görev meselesi, davanın kendisi kadar teknik bir başlıktır. Bu rehber, başvuru öncesinde yapılması gereken yol kontrolünü ele almaktadır.
Talebin Türü Yolu Belirler
Şirket içi uyuşmazlık tek bir kalıp değildir. Genel kurul kararının iptali, yönetim kurulu üyesinin sorumluluğu, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, haklı sebeple fesih, bilgi alma ve inceleme hakkı, kâr payı alacağı ve özel denetçi atanması talepleri birbirinden ayrı yollar izler. Bazıları şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesine bağlıyken, bazıları genel yetki kurallarına tabidir. Bu nedenle ilk adım, talebin hangi kategoriye girdiğini net biçimde belirlemektir.
Sözleşme ve Esas Sözleşme Hükümlerini Okumak
- Esas sözleşmede ya da pay sahipleri sözleşmesinde tahkim şartı bulunup bulunmadığı
- Yetkili mahkemeye ilişkin bir düzenleme olup olmadığı ve bunun bu tür uyuşmazlıklarda geçerli sayılıp sayılmayacağı
- Devir sınırlamaları, ön alım ve çıkış hükümlerinin nasıl işletileceği
- Uyuşmazlık öncesi görüşme ya da bildirim şartı öngörülmüş mü
Ticari Dava Ayrımı ve Ön Aşama
Uyuşmazlığın ticari dava sayılıp sayılmadığı, hem görevli mahkemeyi hem de dava öncesi zorunlu aşamayı etkiler. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekirken, iptal ya da tespit istemli davalarda tablo farklıdır. Bu ayrım yapılmadan dilekçe verildiğinde dosya usulden döner.
Başvuru Öncesi Belge Hazırlığı
- Ticaret sicili kayıtları, güncel esas sözleşme ve tüm tadil metinleri temin edilir.
- İtiraz edilen kararın alındığı toplantının çağrı belgeleri, gündemi, hazır bulunanlar listesi ve tutanağı bir araya getirilir.
- Muhalefet şerhi verilmişse tutanağa geçtiği kısım ayrıca işaretlenir; bu kayıt bazı taleplerde başvuru hakkının temelidir.
- Bilgi alma ve inceleme talebi daha önce yazılı olarak yapıldıysa, talep ve cevap yazışmaları dosyalanır.
- Mali tablolar, ortaklara yapılan ödemeler ve şirketle ilişkili işlemlere dair kayıtlar ayrı bir klasörde toplanır.
Delil Eksikliğinin En Ağır Hissedildiği Yer
Sorumluluk ve fesih taleplerinde iddia genellikle şirket kayıtlarına dayanır; bu kayıtlar ise talep eden ortağın elinde değildir. Bu nedenle inceleme ve bilgi alma hakkının usulüne uygun kullanılması, sonraki davanın malzemesini oluşturur. Bu adım atlandığında, ileri sürülen zarar iddiası soyut kalır ve tedbir taleplerinin de dayanağı zayıflar.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Ortaklık uyuşmazlıklarında yol seçimi şirketin türüne, sözleşme hükümlerine ve talebin niteliğine göre değişir; adım atmadan önce şirket belgelerinizin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.