Kambiyo senedine dayanan uyuşmazlıklarda dilekçenin başlığı, çoğu zaman içeriğinden daha belirleyicidir. Para alacağının güvence altına alınması ile takibin durdurulması birbirinden farklı iki taleptir ve yanlış olanının seçilmesi, talebin esasa girilmeden reddedilmesine yol açar. Uygulamada en sık karşılaşılan karışıklık tam olarak burada başlar.
Hangi Talep Hangi Durumda
Alacaklı taraftaysanız ve amaç borçlunun malvarlığını dondurmaksa, para alacakları için öngörülen kurum ihtiyati hacizdir; ihtiyati tedbir değil. İhtiyati tedbir, senedin devrinin engellenmesi ya da senede bağlı bir hakkın kullanımının sınırlanması gibi para alacağı dışındaki taleplerde gündeme gelir. Borçlu taraftaysanız ve senedin bedelsiz olduğunu ya da teminat amacıyla verildiğini ileri sürüyorsanız, izlenecek yol menfi tespit davası ve bu dava kapsamında takibin durdurulmasına yönelik talebin ileri sürülmesidir; bu talep TTK ve İİK'nın birlikte okunmasını gerektirir.
Talep Dilekçesinde Aranan Materyal
- Senedin aslı; fotokopi üzerinden yürütülen taleplerde kambiyo vasfı tartışması doğar.
- Senedin dayandığı temel ilişkiye ait sözleşme, fatura veya teslim belgesi.
- Teminat senedi iddiası varsa bunu gösteren yazışma; senet metnine yazılmış bir kayıt bulunması hâlinde bunun kambiyo vasfına etkisi ayrıca değerlendirilir.
- Ciro zincirinin kesintisiz dökümü ve son hamilin nasıl hamil olduğunun açıklaması.
- Çekte ibraz tarihini ve karşılıksızlık kaydını gösteren banka şerhi.
Karşı Taraf Olarak İtiraz Sırası
- Kambiyo takibinde imzaya itiraz ile borca itirazın sonuçları farklıdır; ikisi karıştırılmadan ve kanunda öngörülen kısa süre içinde ayrı ayrı ileri sürülmelidir.
- İhtiyati haciz kararına itiraz, kararın dayandığı yaklaşık ispat malzemesi ile teminatın yeterliliği üzerinden kurulur.
- Takibin durdurulmasına yönelik taleplerde teminat yatırılması gündeme geleceğinden, bu maliyet baştan hesaplanmalıdır.
- Menfi tespit davası kazanılırsa kötü niyetli takip nedeniyle tazminat talebi ayrıca değerlendirilir.
Zamanla Kaybedilen Haklar
Çekte ibraz süresinin geçirilmesi ve senetlerde zamanaşımının dolması, kambiyo hukukuna özgü avantajların kaybına yol açar; alacak bu durumda temel ilişkiye dayanarak istenebilirse de ispat yükü ağırlaşır. Bu nedenle senet elde tutulurken ibraz, protesto ve takip tarihlerinin tek bir takvimde izlenmesi, sonradan yapılacak her itirazdan daha etkili bir koruma sağlar.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; kambiyo dosyalarında senedin metni sonucu doğrudan belirlediğinden, talep veya itiraz dilekçesi hazırlanmadan önce senedin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.