Şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik uyuşmazlıklar, hem şirket içi dengeleri hem de üçüncü kişilerle ilişkileri etkiler. TTK'nın anonim ve limited şirketlere ilişkin düzenlemeleri ile 6102 sayılı Kanun çerçevesindeki karar rejimi, TBK'nın genel hükümleriyle birlikte uygulanır. Esas sözleşmede bir tahkim şartı bulunduğunda ise sorunun ilk katmanı esas değil, mercidir: bu uyuşmazlık hangi kapıda görülecektir?
Tahkim şartı genel kurul uyuşmazlığını kapsar mı
Esas sözleşmedeki tahkim kaydının kapsamı, hangi uyuşmazlıkları içerdiğine göre yorumlanır. Ortaklar arası alacak ve pay devri uyuşmazlıkları ile genel kurul kararının geçerliliğine ilişkin talepler aynı kategoride değerlendirilmeyebilir; bu konu öğretide ve uygulamada tartışmalıdır. Bu nedenle şart genel bir ifade taşıyorsa, hem tahkim hem mahkeme yolunun usul sonuçları önceden değerlendirilmelidir. Yanlış mercie yapılan başvuru, itiraz hakkının kullanılabileceği zamanı tüketebilir.
Toplantı anında atılan imza, sonraki hakkın anahtarı
Genel kurul kararlarına karşı ileri sürülebilecek iddiaların bir kısmı, toplantıda muhalefetin tutanağa geçirilmiş olmasına bağlıdır. Uygulamada en sık kaybedilen hak buradadır: karara katılmayan ortak sözlü itirazla yetinir, tutanağa şerh düşürmez. Toplantı sırasında dikkat edilmesi gerekenler:
- Muhalefetin gerekçesiyle birlikte tutanağa yazdırılması
- Toplantı ve karar nisabına ilişkin tespitlerin kayda geçirilmesi
- Gündeme bağlılık ilkesine aykırı görüşmelerin belirtilmesi
- Bilgi alma ve inceleme taleplerinin yazılı hâle getirilmesi
Başvuru dosyasının belge omurgası
- Çağrı usulüne ilişkin evrak: ilan, bildirim ve gündem metni
- Hazır bulunanlar listesi ve temsil belgeleri
- Toplantı tutanağı ve varsa muhalefet şerhi
- Karara dayanak yapılan finansal tablolar ve raporlar
- Ticaret sicil kayıtları ve tescil evrakı
Bu belgelerin bir bölümü şirketin elindedir. Talep edilmediğinde dosyaya girmezler; bu yüzden başvuru dilekçesinde açıkça istenmeleri gerekir.
Delil eksikliğinin tipik görünümü
Kararın hukuka veya esas sözleşmeye aykırı olduğu iddiası, çağrı ve nisap belgeleri sunulmadığında havada kalır. Benzer şekilde kararın şirket menfaatine aykırılığı ileri sürülüyorsa, bunun sayısal veriyle desteklenmesi beklenir. Yalnızca ortaklar arası güven ilişkisine dayanan anlatım, teknik bir inceleme karşısında zayıf kalır.
Paralel yürüyen süreçler
Genel kurul uyuşmazlığı çoğu zaman tek başına gelmez; pay devri, yönetim kurulu sorumluluğu ve bilgi alma talepleri aynı dönemde gündeme gelir. Bu süreçlerin birbiriyle çelişmeyen bir bütün olarak kurgulanması, dosyaların tutarlılığı bakımından önemlidir.
Yukarıdaki çerçeve tanıtıcıdır. Esas sözleşme metni ve toplantı belgeleri incelenmeden merci tercihi yapılmamalı, şirket hukuku alanında hukuki destek alınmalıdır.