Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar, genel kurul kararlarına yönelik itirazlar ve yönetim organının işlemlerine dair tartışmalar çoğu zaman esasa girilmeden önce görev ve yetki itirazıyla karşılaşır. Bu rehber, şirket içi uyuşmazlıklarda hangi mahkemenin yetkili olduğunu ve ortakların en çok hangi kayıt eksikliği nedeniyle iddiasını ispatlayamadığını inceler.
Görev: Ticari Dava Niteliği
TTK kapsamında şirket ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar mutlak ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar. Uyuşmazlığın kaynağı ortaklık sıfatı mı yoksa ayrı bir sözleşme mi sorusu, görev tayininde ilk ayrımdır.
Yetki: Şirket Merkezinin Belirleyiciliği
Şirketle ortak arasındaki ilişkilerden doğan davalarda kural olarak şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Merkez adresinin ticaret sicilinde görünen adres olduğu, fiilen kullanılan ofis adresinin tek başına yetkiyi değiştirmediği gözden kaçırılmamalıdır. Merkez değişikliği tescil edilmişse, dava tarihindeki sicil kaydı esas alınır.
Ortağın İspat Aracı: Kayıt ve Karar Defteri
Şirket içi tartışmalarda iddiaların çoğu sözlü mutabakatlara dayandırılır; oysa mahkeme önünde ağırlığı olan şey yazılı kurumsal kayıttır. Bu nedenle şu belgelerin dosyaya girmesi önem taşır:
- Genel kurul ve yönetim organı karar defteri örnekleri
- Toplantı çağrısına ilişkin bildirim ve hazirun cetveli
- Pay defteri kayıtları ve pay devir belgeleri
- Ortaklar arasında imzalanmış varsa ek protokoller
- Şirket hesaplarına dair ticari defter ve belgeler
Karar İptalinde Süre Kaybının Nedeni
Genel kurul kararlarına yönelik iptal talepleri sıkı süreye bağlıdır. Toplantıya katılmayan veya muhalefetini tutanağa geçirmeyen ortağın dava açma imkânı daralabileceğinden, muhalefet şerhi toplantı anında ve açık şekilde kaydedilmelidir. Muhalefetin tutanakta görünmemesi, sonradan tanık beyanıyla kapatılması zor bir eksikliktir.
Uyuşmazlık Öncesi Kontrol
Dava yolundan önce esas sözleşmede tahkim veya özel çözüm mekanizması bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Böyle bir hüküm varsa, mahkemeye yapılan başvuru esasa girilmeden sonuçlanabilir. Ayrıca alacak niteliğindeki talepler bakımından ticari uyuşmazlıklara ilişkin dava şartı arabuluculuk kuralının uygulanıp uygulanmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu metin bilgilendirme amacı taşır; şirket yapısı, esas sözleşme hükümleri ve olayın gelişimi sonucu doğrudan etkiler. Adım atmadan önce dosyaya özgü hukuki görüş alınması önerilir.