Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına karşı açılan iptal davası, kısa süreye ve biçimsel şartlara bağlı bir dava türüdür. Ortaklar çoğu zaman kararın içeriğine odaklanırken, davanın kaderini belirleyen unsurlar dava açma hakkının kimde olduğu ve hangi mahkemede açılacağıdır.
Hangi Dava Açılacak: İptal mi, Butlan mı?
6102 sayılı TTK, kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının iptalini düzenler. Buna karşılık bazı kararlar batıl sayılır ve bunlar için süreye bağlı olmayan bir tespit talebi gündeme gelir. İki yolun şartları farklıdır: iptal davası kısa süreye tabiyken, butlan iddiası sürenin geçmiş olmasına rağmen ileri sürülebilir. Dava dilekçesinde asıl ve yedek talebin birlikte kurulup kurulmayacağı, kararın niteliğine göre belirlenmelidir.
Görev ve Yer Yetkisi
Şirketler hukukundan doğan bu uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yer bakımından ise şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi esas alınır. Ortakların ikametgâhı, toplantının fiilen yapıldığı yer ya da yönetim kurulu üyelerinin bulunduğu yer bu kuralı değiştirmez. Şirket merkezi ticaret sicilinde kayıtlı adrese göre belirlendiğinden, dava öncesinde güncel sicil kaydının alınması gerekir. Merkez değişikliği tescil edilmişse, tescil tarihi ile toplantı tarihi arasındaki ilişki kontrol edilmelidir.
Muhalefet Şerhi: Dava Hakkının Anahtarı
Toplantıda hazır bulunan ve karara olumsuz oy veren ortağın dava açabilmesi, muhalefetini toplantı tutanağına geçirtmiş olmasına bağlıdır. Bu şart yerine getirilmediğinde, kararın içeriği ne kadar sakat olursa olsun dava hakkı doğmayabilir. Muhalefet şerhi kısa da olsa, hangi karara ve hangi gerekçeyle karşı çıkıldığını gösterecek biçimde yazılmalıdır. Toplantıya katılamayan veya çağrı usulüne uyulmadığı için katılamamış olan ortakların durumu ise ayrı kurallara tabidir.
Belgeye Ulaşamamanın Sonucu
İptal davasında iddia, çoğunlukla toplantı sürecindeki usulsüzlüğe dayanır ve bu usulsüzlük ancak belgeyle gösterilir. Dosyaya girmesi gereken kayıtlar şunlardır:
- Genel kurul toplantı tutanağı ve hazır bulunanlar listesi.
- Çağrı ilanı, gündem ve çağrının usulüne uygun yapıldığını gösteren kayıtlar.
- Toplantıdan önce ortakların incelemesine sunulması gereken finansal tablolar ve raporlar.
- Vekâletname örnekleri ve temsil yetkisine ilişkin belgeler.
- Bakanlık temsilcisi bulunması gereken hâllerde buna ilişkin evrak.
Bu belgelerin bir kısmı şirket elinde olduğundan, ortak tarafından doğrudan temin edilemeyebilir. Bu durumda dilekçede hangi belgenin şirketten ve ticaret sicil müdürlüğünden isteneceği tek tek yazılmalıdır.
Süre ve Strateji
Dava süresi kararın alındığı tarihe bağlı olarak işlemeye başlar ve kısadır. Belge toplama süreci beklenirken sürenin kaçırılması sık görülür; bu nedenle dava süresi içinde açılmalı, belgeler yargılama sırasında dosyaya kazandırılmalıdır. Kararın uygulanması ağır sonuç doğuracaksa, yürütmenin geri bırakılmasına ilişkin talep ilk dilekçede gerekçelendirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve kararın içeriği sonucu değiştirir. Genel kurul kararına itirazınız varsa, süre kısa olduğu için toplantının hemen ardından hukuki değerlendirme almanız önerilir.