Ortaklar arasındaki anlaşmazlık büyüdüğünde, ilk sorulacak soru talebin hangi forumda ileri sürüleceğidir. TTK ve 6102 sayılı düzenleme ile TBK hükümleri, esas sözleşmede veya pay sahipleri sözleşmesinde yer alan tahkim kaydının kapsamına göre farklı sonuçlar doğurur. Yanlış forumda başlatılan süreç, hem zaman hem de delil toplama imkânı kaybına neden olur.
Tahkim İtirazı Ne Zaman İleri Sürülür?
Tarafların geçerli bir tahkim anlaşması bulunmasına rağmen mahkemeye başvurulmuşsa, karşı taraf bunu ilk itiraz olarak ve süresinde ileri sürmelidir. Bu itiraz zamanında yapılmazsa mahkeme uyuşmazlığa bakmaya devam eder. Buna karşılık her uyuşmazlık tahkime elverişli değildir; özellikle genel kurul kararlarının iptali ve şirketin feshi gibi taleplerin tahkime elverişliliği tartışmalıdır ve tahkim kaydının lafzı bu noktada dikkatle okunmalıdır.
Mahkeme Yolu Açıksa Görev ve Yetki
- Şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinde görülür
- Genel kurul kararının iptali talebinde şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir
- İptal davası, kanunda öngörülen üç aylık süre içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücü niteliktedir
- Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna dayalı taleplerde davacı sıfatı ve zararın kime ait olduğu ayrıca değerlendirilir
Delil Toplamada Yapısal Sınır
Şirket içi uyuşmazlıkların en zor yanı, belgelerin çoğunun karşı tarafın elinde bulunmasıdır. Azlık konumundaki pay sahibi, ihtiyaç duyduğu kayıtlara ancak kanunun tanıdığı araçlarla ulaşabilir:
- Genel kurul öncesinde finansal tablolar ve raporların incelenmesi hakkının kullanılması
- Bilgi alma ve inceleme talebinin genel kurulda tutanağa geçirilmesi
- Talebin reddi hâlinde özel denetçi atanmasına yönelik yola başvurulması
- Karara muhalefet şerhinin açık ve gerekçeli biçimde tutanağa yazdırılması
- Pay defteri, hazirun cetveli ve çağrı belgelerinin örneklerinin talep edilmesi
Talebin Kurgusu ve İhtiyati Tedbir
Genel kurul kararlarına yönelik taleplerde, kararın icrasının geri bırakılmasına ilişkin istem ayrıca ve gerekçeli olarak ileri sürülmelidir. Aksi hâlde dava sürerken karar uygulanır ve fiilî durum geri döndürülemez hâle gelebilir. Aynı şekilde pay devri kısıtlamaları ve rekabet yasağına ilişkin talepler, sözleşme metninin lafzına dayandırılmadığında sonuç vermez.
Kapanış
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi amaçlıdır; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve tahkim kaydının kapsamı izlenecek yolu değiştirir. Adım atmadan önce sözleşme metinlerinizin hukuken incelenmesinde yarar vardır.