Ticari ilişkilerde taraflar çoğu zaman sözleşmelerine bir delil kaydı koyar ve uyuşmazlık çıktığında yalnızca belirli belgelerin delil sayılacağını kararlaştırır. Haksız rekabet iddiası gündeme geldiğinde bu kayıt beklenmedik bir sonuç doğurabilir: iddiayı destekleyen en güçlü materyal, sözleşmeye göre delil listesi dışında kalmış olabilir.
Sözleşmedeki Delil Kaydı Ne Kadar Bağlar
HMK, tarafların belirli vakıaların ispatını belirli delillere hasretmesine imkân tanır. Ancak bu serbesti sınırsız değildir; hakkın özünü kullanılamaz hâle getiren, taraflardan birini savunmasız bırakan düzenlemeler geçerli sayılmaz. TTK kapsamındaki haksız rekabet, sözleşmenin tarafı olmayan kişileri de ilgilendirdiğinden, üçüncü kişilere karşı ileri sürülen iddialarda sözleşmesel delil kaydının etkisi ayrıca tartışılır.
İddianın Kanıtı Nerede Duruyor
Haksız rekabet dosyalarında belirleyici materyal genellikle karşı tarafın kontrolündedir: müşteri listeleri, fiyat teklifleri, tedarikçi yazışmaları, reklam metinleri, alan adı ve platform kayıtları. Bu nedenle iddia sahibi, dava açmadan önce kendi elindeki materyalin hangi kısmının sözleşmeye göre kullanılabilir olduğunu tespit etmeli, geri kalanı için delil tespiti yoluna başvurmayı planlamalıdır.
Ticari Defterler ve Elektronik Kayıtlar
- Ticari defterlerin delil değeri, usulüne uygun tutulmuş olmasına bağlıdır; usulsüz defter sahibinin aleyhine sonuç doğurabilir.
- Elektronik yazışmalarda içerik kadar üstverinin (gönderim zamanı, hesap sahipliği) korunması gerekir.
- İnternet üzerinden yayılan iddialarda içerik kısa sürede kaldırılabildiğinden, tespit işleminin gecikmesi delili tamamen ortadan kaldırır.
- Çalışanın ayrılırken kopyaladığı veriler söz konusuysa, elde ediliş biçiminin hukuka uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Süre Baskısı ve Tespit Davası
TTK haksız rekabete ilişkin taleplerde nispeten kısa zamanaşımı süreleri öngörür. Bu nedenle uzun süren yazışma trafiği, iddia sahibinin lehine değil aleyhine işler. Fiilin öğrenildiği anın belgelenmesi, sürenin başlangıcı tartışmasında belirleyici olur; ekran görüntüsünün üzerine tarih yazmak yeterli değildir, tespitin bağımsız bir kaynağa dayanması gerekir.
Sözleşme İmzalanmadan Önce Bakılacaklar
- Delil kaydı hangi uyuşmazlık türlerini kapsıyor, kapsam dışı alanlar açıkça yazılmış mı?
- Elektronik yazışmalar delil listesine dahil edilmiş mi?
- Yemin ve tanık delili tamamen dışlanmış mı, bu dışlama dengeli mi?
- Gizlilik hükmü, ihlal hâlinde delil sunmayı engelleyecek biçimde kaleme alınmış mı?
- Rekabet yasağı kaydının süre, yer ve konu bakımından sınırları belirli mi?
Bu metin bilgilendirme amacı taşır ve somut bir sözleşme incelemesinin yerine geçmez. İmzalanmış metnin lafzı ile ticari ilişkinin fiilî seyri birlikte okunmadan yapılan değerlendirmeler yanıltıcı olabilir.