Ortaklar arasındaki çekişmelerde ilk kayıp çoğu zaman esas tartışmadan önce yaşanır: dava yanlış mahkemede açılır ya da sözleşmedeki yetki kaydı gözden kaçar. Genel kurul kararının iptali, ortaklıktan çıkarma, pay devri ve yönetim organının sorumluluğu gibi taleplerin her biri farklı usul mantığına oturur. TTK, 6102 sayılı düzenleme ve TBK ekseninde bu rehber, yetki ekseninde delil eksikliğini ele alır.
Önce Talep Türü, Sonra Mahkeme
Yetki tartışmasının doğru çözümü, talebin niteliğini belirlemekle başlar. Şirketin merkezinin bulunduğu yer, sözleşmeden doğan taleplerde öngörülen yetki kuralları ve tarafların ticari sıfatı birlikte değerlendirilmelidir. Ana sözleşmede ya da pay devir sözleşmesinde yer alan yetki veya tahkim kaydı, açılacak dosyanın yönünü tümüyle değiştirebilir. Bu nedenle dava öncesi ilk okunacak metin, sözleşmenin uyuşmazlık çözümü hükmüdür.
Şirket Kayıtları: En Çok İhmal Edilen Delil Kaynağı
- Ticaret sicili kayıtları ve ana sözleşme değişikliklerinin tarihçesi
- Genel kurul ve yönetim organı karar defterleri
- Pay defteri ve pay devirlerine ilişkin onay kayıtları
- Toplantı çağrısının usulüne uygun yapıldığını gösteren belgeler
- Ortaklar arası sözleşmeler, oy sözleşmeleri ve rehin kayıtları
Genel Kurul Kararına İtirazda Zamanlama
Karara muhalefetin tutanağa geçirilmesi, sonraki aşamada iptal talebinin dayanağını oluşturur. Muhalefet şerhi bulunmayan bir ortak, itiraz gerekçesini sonradan kurmakta zorlanır. Ayrıca kararın icrasının şirket bakımından geri dönülemez sonuç doğuracağı hallerde, tedbir talebinin dava ile birlikte ileri sürülmesi gerekir; karar uygulandıktan sonra istenen tedbir çoğu zaman işlevsiz kalır.
Uygulama Sırası
- Sözleşmedeki yetki ve tahkim kayıtlarını dava öncesi tek tek kontrol edin.
- Talep türünü belirleyip her talep için ayrı bir dayanak listesi çıkarın.
- Şirket kayıtlarının örneklerini, erişiminiz kısıtlıysa müzekkere talebiyle isteyin.
- Genel kurul sürecinde muhalefetinizi tutanağa geçirin ve nüshasını saklayın.
- Tedbir talebini, doğacak zararı somutlaştıran verilerle destekleyin.
- Yetkisizlik ihtimaline karşı dosyanın gönderileceği mahkemeye ilişkin planı hazır tutun.
Kapanış
Ticari uyuşmazlıklarda usul hataları, esasa ilişkin en güçlü iddiayı bile geciktirir. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; şirket türü, ortaklık yapısı ve sözleşmelerdeki özel hükümler yetki tablosunu değiştirebileceğinden, dava açmadan önce sözleşme metinlerini bir hukukçuyla incelemeniz yerinde olur.