Genel kurul kararlarına karşı açılacak iptal davası, ticaret hukukunun süre baskısı en yüksek dosyalarındandır. Karar tarihinden itibaren işleyen kısa bir süre, kesin nitelikte bir yetki kuralı ve muhalefetin tutanağa geçirilmesi gibi ön koşullar, davanın esasına girilmesini baştan belirler. Bu rehber TTK ve 6102 ekseninde konuyu ele alır.
Dava Açma Hakkı Kimde
İptal davası açabilecek kişiler sınırlıdır. Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri ile toplantıya çağrının usulsüz olduğu, gündemin gereği gibi ilan edilmediği ya da katılma hakkının engellendiği gibi durumlarda toplantıda bulunmayan pay sahipleri de dava açabilir. Yönetim kurulu ile kararın yerine getirilmesi kişisel sorumluluğuna yol açacak yönetim kurulu üyeleri de bu hakka sahiptir. Muhalefet şerhinin tutanakta bulunmaması, dosyayı esasa geçmeden zora sokan en yaygın eksikliktir.
Üç Aylık Hak Düşürücü Süre
İptal davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür; uzatılamaz, karşı tarafın kabulüyle aşılamaz ve mahkeme tarafından kendiliğinden gözetilir. Butlan iddiası ise süreye bağlı değildir; bu nedenle üç aylık süreyi kaçırmış bir dosyada, kararın yokluk veya butlanla sakat olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Bu iki yolun karıştırılmaması, dilekçedeki hukuki nitelendirmenin doğru kurulmasına bağlıdır.
Görev ve Kesin Yetki
Uyuşmazlık mutlak ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yetki bakımından ise şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; taraflar başka bir yer kararlaştıramaz, davalı yetkiye itiraz etmese bile mahkeme kendiliğinden inceler. Şirket merkezinin ticaret sicilindeki kayıtlı adres olduğu, fiilî faaliyet merkezinin bu belirlemeyi değiştirmediği gözden kaçırılmamalıdır.
Arabuluculuk Kapsamı Sorusu
Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından öngörülmüştür. Genel kurul kararının iptali talebi bir para alacağı olmadığından bu kapsamda değerlendirilmez. Ancak dava dilekçesinde iptal talebiyle birlikte tazminat da isteniyorsa, o kalem yönünden dava şartının ayrıca gözetilmesi gerekir. Bu ayrımın yapılmaması, dosyanın kısmen usulden reddine yol açabilir.
Dosyayı Ayakta Tutan Belgeler
- Genel kurul toplantı tutanağı ve muhalefet şerhi
- Hazır bulunanlar listesi, vekâletnameler ve pay defteri kayıtları
- Çağrı ilanı, gündem, çağrı mektupları ve tebliğ kayıtları
- Toplantıda okunan finansal tablolar, raporlar ve sunulan belgeler
- Ticaret sicil kayıtları ve esas sözleşmenin ilgili hükümleri
Kararın yürütülmesinin geri bırakılması talebi, tescil ve uygulama sonuçlarının geri dönülemez hâle gelmesini önlemek bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Burada aktarılanlar genel çerçeveden ibarettir. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantının yürüyüşü sonucu belirleyeceğinden, üç aylık süre işlerken hukuki değerlendirme almakta gecikilmemelidir.