Rakibin müşteri çevresini yanıltıcı beyanlarla ele geçirmesi, çalışanın müşteri listesiyle ayrılması ya da ürünün karıştırılmaya yol açacak biçimde taklit edilmesi haksız rekabet tartışmasını doğurur. Bu davaların kaderi çoğu zaman esas incelemesinden önce, doğru mahkemenin seçilip seçilmediği ve ön şartların yerine getirilip getirilmediği aşamasında belirlenir. Aşağıda TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde görev, yetki ve delil tespitinin rolü ele alınmaktadır.
Görev: Ticari Dava Niteliği
Haksız rekabete ilişkin uyuşmazlıklar, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Görev kamu düzenindendir; yanlış mahkemede açılan dava usulden reddedilir. Fiil aynı zamanda marka veya tasarım hakkına tecavüz oluşturuyorsa fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi devreye girer. Bu iki mecra birbirini dışlamaz; talebin hangi hakka dayandırıldığı, dilekçede baştan netleştirilmelidir.
Dava Şartı Arabuluculuk Hangi Taleplerde Aranır?
Ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve sonuçlarının ortadan kaldırılması gibi eda dışı talepler bu kapsamda değildir. Uygulamada en sık yapılan hata, tazminat ile tespit taleplerinin tek dilekçede birleştirilip arabuluculuk aşamasının hiç işletilmemesidir; bu durumda parasal talep kısmen usulden reddedilir.
Yer Yönünden Yetki ve İhtiyati Tedbir
Haksız fiil niteliği taşıyan bu uyuşmazlıklarda davalının yerleşim yeri, fiilin işlendiği yer veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi yetkilidir. İnternet üzerinden yayılan beyanlarda zararın doğduğu yer geniş yorumlanabildiğinden, davacıya seçim imkânı doğar. Tedbir talebi ise yetkinin ötesinde bir hazırlık ister: yaklaşık ispat ölçüsünde belge sunulmadığında, en güçlü iddia dahi ilk aşamada karşılıksız kalır.
Delil Tespiti: Kaybolan İzleri Sabitlemek
Haksız rekabet delilleri hızla yok olur; site içeriği güncellenir, ilan kaldırılır, sosyal medya paylaşımı silinir. Bu nedenle sıralama şu olmalıdır:
- İhlalin bulunduğu içerik zaman damgalı biçimde kayıt altına alınır
- Gerekirse dava açılmadan önce delil tespiti istenir
- Müşteri kaybı ve ciro düşüşü ticari defter ve kayıtlarla ilişkilendirilir
- Çalışanın ayrılışı söz konusuysa rekabet yasağı ve gizlilik taahhütleri dosyaya eklenir
Kapanış
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgilendirme amaçlıdır; fiilin türü, tarafların ticari ilişkisi ve zararın ispat edilebilirliği sonucu doğrudan etkiler. Haksız rekabet iddiası bulunan işletmelerin, deliller yok olmadan ticaret hukuku alanında çalışan bir avukatla yol haritası belirlemesi önerilir.