Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklarda tarafların ilk sorusu genellikle şudur: bu uyuşmazlık mahkemede mi, tahkimde mi çözülecek? Cevap, TTK ve 6102 sayılı düzenleme çerçevesindeki şirket yapısı ile TBK kapsamında imzalanan pay sahipleri sözleşmesinin içeriğine bağlıdır. Yanlış mercie başvurulması, aylar süren bir kayba ve yetki tartışmasına yol açabilir.
Tahkim Şartı Her Uyuşmazlığı Kapsar mı?
Esas sözleşmede veya ortaklar arasındaki sözleşmede tahkim kaydı bulunması, her talebin hakem önüne götürülebileceği anlamına gelmez. Şirketler hukukunda bazı talepler, niteliği gereği mahkeme kararını gerektirir. Bu nedenle ilk adım, uyuşmazlığın konusunu ayrıştırmaktır: pay devri ve kâr payı gibi taraflar arasındaki alacak nitelikli talepler ile şirket organlarına yönelik yapısal talepler aynı sepete konulmamalıdır.
Tahkim Kaydının Geçerliliğini Ölçmek
- Kaydın yazılı ve tarafların iradesini açıkça yansıtır biçimde düzenlenmiş olması
- Kapsamın hangi uyuşmazlıkları içerdiğinin belirli olması
- Hakem sayısı ve seçim usulünün belirlenmiş olması
- Tahkim yeri ve uygulanacak usul kurallarının yazılmış olması
- Sonradan yapılan ek sözleşmelerle kaydın değiştirilip değiştirilmediği
Süreç Nasıl Yürütülür?
- Uyuşmazlık konusu talepler ayrı ayrı listelenir.
- Tahkim kaydının kapsamı bu listeyle karşılaştırılır.
- Kayıt geçerliyse tahkim başvurusu yapılır ve hakem seçimi tamamlanır.
- Talepler rakamsal ve dayanaklı biçimde dilekçeye yazılır.
- Karar sonrası iptal veya icra edilebilirlik aşaması planlanır.
Delil Eksikliği Ortakları Nasıl Zorlar?
Şirket içi uyuşmazlıklarda belgelerin büyük bölümü yönetimi elinde tutan tarafın kontrolündedir. Azınlıkta kalan ortak, yönetim kurulu kararlarına, ticari defterlere ve banka hareketlerine erişemediğinde iddiasını somutlaştıramaz. Bu nedenle süreç başlarken bilgi alma ve inceleme haklarının kullanıldığını gösteren yazılı talepler oluşturulmalı, cevapsız kalan talepler kayıt altına alınmalıdır. Ticari defterlerin delil değeri bakımından da kayıtların usulüne uygun tutulup tutulmadığı ayrıca incelenmelidir.
Hakem Kararına Karşı Ne Yapılabilir?
Hakem kararı, uyuşmazlığın esasının yeniden görüşülmesi anlamına gelmeyen sınırlı bir denetime tabidir. İptal talebi, kararın içeriğinin beğenilmemesine değil; sınırlı sayıdaki sebeplere, özellikle usule ilişkin ağır aykırılıklara dayandırılabilir. Bu nedenle savunma ve iddiaların tahkim sürecinde eksiksiz ileri sürülmesi, sonradan telafisi mümkün olmayan bir öneme sahiptir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; şirket türü, sözleşme metni ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu değiştirir. Tahkim veya dava yoluna gitmeden önce sözleşmenizin bir hukukçu tarafından incelenmesi yararlı olacaktır.